195
وضع كعبه پس از بناى ابنزبير و حَجّاج
تا آنجا كه ما آگاهى يافتهايم، هيچيك از خلفا و سلاطين از زمانهاى گذشته تا به امروز 1 در ساختمان ابنزبير و حَجّاج، تغييرى ايجاد نكردند، چون اگر تغييرى داده بودند، بنا به اهميت و عظمتى كه كعبه دارد، خبرش نقل مىشد و پنهان نمىماند. آنچه چند بار پس از ابنزبير و حجاج، تغيير يافت، ناودانها و درهاى آن - به شرحى كه خواهد آمد - و نيز برخى ستونهاى آن و موارد ضرورى كه در مرمّت ديوارها، سقف و پلهها و نيز چارچوب درها و سنگهاى مرمرين آن بوده كه پس از ابنزبير و حَجّاج در بناى كعبه، ايجاد شده است.
ازرقى نوشته است: وليدبن عبدالملك نخستين كسى بود كه زمين كعبه و نيز ديوارهاى آن را با سنگ مرمر پوشانيد - او اين مطلب را از ابنجريج نقل كرده و مىگويد: ابنجُرَيج گويد: وليدبن عبدالمك در درون كعبه سنگ مرمر قرمز و سبز و سفيد به كار گرفت و ديوارهايش را نيز سنگ مرمر كرد و سنگ كف آن را از شام آورد.
ازرقى سپس مىافزايد: همه چيز در كعبه، از سنگ مرمر است و اين از كارهاى وليدبن عبدالملك است. 2 سليمانبن عبدالملكبن مروان در پاسخ به درخواست جانشين خود عمربن عبدالعزيز، دوست داشت كه بناى كعبه را به همان وضعى برگرداند كه ابنزبير ساخته بود، ولى چيزى كه مانع از اين كار مىشد، اين بود كه حَجّاج اين كار را به دستور پدرش عبدالملكبن مروان انجام داده بود. 3روايت شده است كه رشيد و يا جدّ او منصور خليفۀ عباسى مىخواست آنچه را كه حجاج در كعبه ايجاد كرده بود، تغيير دهد و به همان صورت كه زبير بنا كرده بود، باز گرداند، ولى امام مالكبن انس او را از اين كار باز داشت و به وى گفت: تو را به خدا قسم مىدهم كه خانۀ خدا را بازيچۀ دست پادشاهان قرار مده. هركس كه در صدد تغيير آن بر