176همچنين براى مسجد ايوانهايى هم درست كرد. 1وى دو هلال و يك تخت از طلا به كعبه اهدا كرد.شيخ حسين باسلامه در بارۀ ايوانها مىنويسد:شايد مقصود فاسى از تعبير شرافات يا ايوانها همان سراپردههايى است كه براى نمازگزاران در مسجد درست شده است.
نخستينها درمسجد
در اين مسجد نخستين بار از خدمۀ مسجد الحرام كه از بردگان بودند،سخن به ميان آمده اما تصريح به خواجه بودن يا نبودن آنان نشده است.اما معروف آن است كه يزيد ابن معاويه اوّلين كسى است كه از خواجهها استفاده كرد و بعيد نمىنمايد كه از همانها كسانى را به مسجد تقديم كرده باشد.
از جملۀ مطالبى كه مورّخان نوشتهاند اين است كه بردگان در اين دوره صفوف نمازگزاران را در مسجد مرتب كرده،از آن مراقبت مىكردند. 2
از نخستينهاى ديگر،تشكيل صفوف در اطراف و دورادور كعبه است. 3مردم در ماه رمضان در پشت مقام ابراهيم با فاصلۀ زياد نماز خوانده و اجازه مىدادند هر كسى مىخواهد طواف كند.اما در امارت خالد بن عبدالله قسرى،او دستور داد تا امام دقيقاً پشت مقام بايستد و صفوف هم دور كعبه يعنى در همۀ اطراف آن حلقه بزند.وقتى به او اعتراض شد كه اين مانع از طواف افراد در اين وقت مىشود وى گفت كه طواف بايد بعد از نمازهاى مستحبى تراويح باشد.بنابراين نماز آغاز نمىشد مگر بعد از آن كه طواف تمام شود و بدين ترتيب مردم در يك مرحله نماز مىخواندند و در مرحلۀ ديگر طواف مىكردند و اين امر زير نظر همان بردگان كه خدمۀ كعبه بودند صورت مىگرفت.