160پيوست.وى نشيمنگاه خويش را در دار زمزم،در سمت چپ كسى كه به آن وارد مىشود قرار داد،جايى كه از آن علم و معارف انتشار يافت.ما نيازى به شرح و تفصيل دربارۀ ابنعباس نداريم.كسى نيست كه نداند او از بزرگان صحابه بود و از ميان آنان، عالمترين و پراطلاعترين و عاقلترين آنان بود.او حِبر الاُمّه و مفسّر كتاب خدا بود و بازگشت او به مكه به قصد تدريس،امتيازى بود كه بعدها هيچ گاه مكه به چنان معاملهاى با سود علمى سرشار و افتخارآميز،دست نيافت. 1
حلقۀ علمى ابن عباس در مسجد الحرام توسعه يافت.تشنگان براى رفع عطش علمى خود به اين سرچشمۀ جوشان علمى هجوم آوردند و بدين ترتيب تبديل به حركت علمى نيرومندى شد كه تأثير خود را ميان تمامى گروههايى كه در گوشه و كنار مسجد پراكنده بوده و به كار علمى مشغول بودند،باقى گذاشت. 2
اين مدرسه،دانشمندان فراوانى را تربيت كرد كه از آن جملهاند:مجاهد بن جبر، عطاء بن ابىرباح،طاووس بن كيسان،سعيد بن جبير،سليمان بن يسار،ابوالزبير محمد بن مسلم بن تدرس اسدى،عمرو بن دينار جُمَحى 3و عِكرمه مولى ابن عباس.نزديكترين اينان به ابن عباس همين عكرمه بود و به همين جهت بيشترين روايت و علم ابن عباس،از طريق او بر جاى مانده است.مجاهد بن جبر هم امتيازات خاصى دارد،كما اين كه يك دورۀ طولانى قاضى مكه بود.
مكتب پديد آمده در مكه،رسالت خود را به قوىترين صورت ممكن و در قالب يك مكتب زنده،انجام مىداد.معارف موجود در اين مكتب از يك نسل به نسلى ديگر