172متعدد پراكنده بودند.جمعآورى صدقات ايجاب مىكرد وضع راهها بهبود يابد تا عاملان بتوانند به آسانى به ميان قبايل بروند.ما وصف اينگونه راهها را در آثار ياقوت و بكرى فراوان مىبينم.
چندى بعد حجاز فرمانبردار دولت عظيم اسلامى شد و مجبور بود به نظامات ادارى كشور اسلامى گردن نهد.پس حجاز به چند منطقۀ ادارى تقسيم شد و هر بخش براى ارتباط با مركز حكومت نياز به راههايى داشت و بالعكس.
3-احتياجات مادى:رفع نيازهاى مادى مردم حجاز كه در مناطق مختلف پراكنده بودند پس از توسعۀ دولت اسلامى،از عوامل ساختن راهها بود.جاهايى بود كه پيش از اين خاموش و مرده به نظر مىآمد،اكنون مقادير زيادى توليدات كشاورزى يا معدنى داشت كه استخراج مىشد.صاحبان آن مناطق براى كارهاى داد و ستد خود به جادههايى نياز داشتند.
4-حج:حجاز به صورت مركز مقدسى درآمده بود،زيرا دو مكان مقدس مسلمين- مكه و مدينة الرسول-در آنجا بودند.حج از اركان اسلام و مدينه شهر رسول الله بود.
پيامبر-ص-سالهاى پربار پايانى زندگى خود را در مدينه سپرى ساخته بود و پيكر مطهرش در آنجا به خاك سپرده شده بود.به جز آن حضرت،شمار كثيرى از صحابۀ اولين و در آنجا خفته بودند.هر چه اسلام بيشتر پيشرفت مىكرد و بلاد تازهاى را مىگشود،برشمار مسلمانان افزوده مىشد،مسافران حجاز هم روى به فزونى مىنهاد.تا جايى كه از اواسط آسيا تا اقيانوس اطلس،حاجيان عازم سفر حجاز مىشدند و اينها به راه نياز داشتند.
مقام ارجمندى كه حج در دين اسلام دارد و تأثير حج در جلب مردم و حرص خلفا براى استفادههاى سياسى از حج،اهتمام آنان را به امور حجاز برانگيخت؛از جمله توجه و اهتمام آنان به راههاى ارتباطى بود.مثلا برخى گردنهها را برداشتند و در راهها براى راهنمايى مسافران نشانههايى گذاشتند و ما در آتيه به تفصيل در اين باره سخن خواهيم گفت.
امرى طبيعى بود اگر بيش از هر راه فرعى به شاهراهها بپردازند؛يعنى راههايى كه حجاز را به شش منطقه يا اقليم مهم مىپيوست.چون مصر(و مغرب)و بلاد شام و كوفه (عراق و شمال ايران)بصره(و جنوب ايران)و يمامه(و مشرق جزيرة العرب)و يمن(و جنوب جزيرة العرب).