218چگونگى توليت دست يافت. آنچه ما از سالهاى آغازين مىدانيم، اين استكه امّموسى مادر مهدى، خليفۀ عباسى، تنى چند به خدمت مرقد امام گماشت، تا كارهاى آن را انجام دهند و آنجا خدمت گزارند. وى براى اين گروه حقوقى تعيين كرد. هارون نيز همين راه را در پيش گرفت. و در حقيقت همين گروه نخستين خادمان و متولّيان رسمى حرم امام حسين را تشكيل دادند. 1براى نخستين بار در كتاب «فرحة الغرىّ» سيدبن طاووس برخى از عنوانهاى رسمى مربوط به ادارۀ امور حرم آمده است.
در آن كتاب مىخوانيم:
«چون عضدالدوله فنا خسرو پادشاه ديلمى، در سال 371 ه . ق. كربلا را زيارت كرد، به مردم كربلا - هر طايفه مناسب با جايگاه خود - عطاياى فراوان داد؛ از آن جمله، به دست ابوالحسن علوى و ابوالقاسم بن ابى عابد و ابوبكربن سيار عطاياى بسيارى به «خازن» و «بواب» داد.» 2احتمالاً در آن روزگاران، «خازن» كه بعدها لقب «سادن» نيز به او دادهاند، تنها به ادارۀ امور حرم و رسيدگى به زايران مىپرداخته و حوزۀ فرمانروايى او شهر كربلا را در بر نمىگرفته است. گزيدهتر مىنمايد كه بگوييم:
به دليل شمار فراوان علويان در كربلا و بدان سبب كه اين طايفه اكثريت مردم شهر را تشكيل مىدادهاند، فرمانروايى شهر در اختيار نقيب علويان بوده است. 3پس از سقوط بغداد به دست مغولان در سال 656 ه . ق. دوران سياهى از تاريخ عراق آغاز مىشود.
اندك منابعى از تاريخ عراق در اين دوره و به ويژه از تاريخ توليت و چگونگى ادارۀ حرم امام حسين عليه السلام و حضرت ابوالفضل عليه السلام سخن مىگويد. اين اندازه مىدانيم كه در اوايل سدۀ هشتم هجرى مردانى از قبيلۀ بنى اسد كه توانسته بودند سلطۀ خود را در