796ساختۀ بشرى قادر به ايجاد چنين فضايى نيست. توجه به اين دستاورد، زمينۀ درك مفهوم گفتار اسوۀ نيايشگران، حضرت سجاد عليه السلام در مناجات الذاكرين «

و أستغفرك من كلّ لذّة بغير لذّة ذكرك »؛ خدايا از هر لذتى جز لذت ذكر تو طلب مغفرت مى‌كنم را فراهم مى‌سازد.

حضور در جايگاه كسانى كه خود، نماد بارز و سمبل مسلّم ره‌يافتگان به وصال دوست هستند، تسهيلگر تكوين چنين فضاى معنوى خواهد بود. آنچه زاير را به پيمودن راه‌ها و طى مسافت‌ها و تحمل رنج سفر و بيم باديه و استقبال از خوف و خطر وا مى‌دارد، همين كشش درونى و علاقۀ قلبى اوست. اگر عشق آمد، خستگى رخت بر مى‌بندد و اگر محبت در كار بود، ملال متوارى مى‌شود. به خصوص اگر عشق راستين به خدا باشد كه معشوق كامل و محبوب مطلق است و پيوند با او، سوزنده و سازنده است. به فرمودۀ اميرالمؤمنين عليه السلام : «

حبّ اللّٰه نار لا تمرّ على شىء إلّا احترق و نور اللّٰه لا يطلع على شىء إلّاأضاء »؛ ¹ محبت خدا آتشى است سوزان و نور خدا، فروغى است روشنگر. بدين سان عاشق سرگردان و در جست‌وجوى معنا، سراغ از كوى يار مى‌گيرد و در اين كاوش حتى خانه‌اى كه روزى معشوق در آن ساكن بوده، كوچه‌اى كه روزى دلبر از آن گذشته، زمينى كه بر آن قدم نهاده، شهرى كه روزى در آن جا مى‌زيسته، سنگى كه دست محبوب به آن خورده، لباسى كه بر اندام او بوده، كفشى كه در پايش داشته، دلربا و جاذب، دوست‌داشتنى و شوق‌انگيز خواهد بود.

افراد و گروه‌هايى از محققان در سراسر جهان، دربارۀ تأثير ايمان به خدا، مذهب و محيطهاى مذهبى و آداب و رسوم دينى مانند نيايش در سلامت روانى افراد، بهداشت روانى جامعه و بهبودبخشى بيماران روانى و مقاوم كردن افراد در برابر حوادث و وقايع دردناك و ايجاد آرامش، به نتايج مثبت و قابل توجّهى دست يافته‌اند.

به رغم اختلاف روش‌ها، محيطها و موضوعات مورد بررسى، تقريباً تمامى اين