1128 جامعۀ آمارى

تحقيق حاضر در چهار كشور ايران، تاجيكستان، افغانستان و ازبكستان انجام گرديده و با ملاك قرار دادن شهرت، مقبوليت، معمارى، معاصر بودن و ميزان تأثيرگذارى صاحبان مزارات به صورت نمونه گيرى در سيزده مزار مورد بررسى قرار گرفته است. مجموعۀ آرامگاهى شاه قاسم انوار در تربت جام، ملاحسين كاشفى در سبزوار، هارونيه در توس، مير سيد على همدانى در كولاب تاجيكستان، محمد بشارا در ناحيۀ پنجكيت تاجيكستان، خواجه اسحاق ختلانى در كولاب تاجيكستان، مولانا يعقوب چرخى در شهر دوشنبۀ تاجيكستان، مزار شريف در بلخ افغانستان، خواجه عبداللّٰه انصارى در هرات افغانستان، خواجه احرار ولى در سمرقند ازبكستان، خواجه بهاء الدين نقشبندى در بخاراى ازبكستان، گورمير و بى بى خانم در سمرقند ازبكستان، به عنوان جامعۀ آمارى، مورد پژوهش واقع شده است. اين تحقيق در تابستان سال 1383 شمسى آغاز و در بهار سال 1386 شمسى به اتمام رسيده است.

مراسم و مناسك در زيارتگاه‌ها

به منظور پرداختن به تعدادى از مناسك و مراسم موجود در مزارات و زيارتگاه‌هاى مورد تحقيق، ابتدا سعى در ريشه‌يابى و ذكر علل تاريخى آن كرده و سپس به بيان نمونه‌هايى در جامعۀ مورد پژوهش خواهيم پرداخت:

1. دعا

در كليۀ فرهنگ لغات دعا به معنى نيايش كردن با پروردگار و نيز «به معنى درخواست نيايش و درخواست از خداوند است» ¹ تضرع، التماس و استغاثه به درگاه خداوند نيز معنى شده است. ²

فلسفۀ دعا نيز از بين بردن و ميراندن روح كبر و استكبار در انسان، توجه به توحيد بارى‌تعالى و يأس و قطع اميد كردن از غير خداست.