60رعايت كنند.
مسلمانان به جهت نافرمانى و عدم انضباط نظامى، دراُحد شكست خوردند، و اين امر روحيۀ آنها را ضعيف كرده بود. مهمتر آنكه پيامبر صلى الله عليه و آله دستور داد كه همين سپاه زخم خورده بار ديگر براى تعقيب و مقابلۀ احتمالى با دشمن، به ميدان برگردند؛ 1 زيرا خبر رسيده بود كه كفّار قريش مىخواهند از ميانۀ راه باز گردند و مدينه را غارت كنند. اما ازآنجاكه در آيات قبل فرمود: اگر تقوا و صبر پيشه كنيد، خداوند همان گونه كه در بدر شما را يارى كرد، اينجا نيز يارى تان مىكند،وعدهاش را عملى ساخت و مسلمانان را بر كفار پيروز گردانيد.
البته در يك ديد كلى، مؤمن واقعى حتى اگر شكست بخورد نبايد محزون و سست گردد؛ زيرا او به شرافت ايمان مزيّن است؛ چنانكه برترى و علوّ اسيران كربلا را در سخنان امام زين العابدين عليه السلام و زينب كبرى عليها السلام به وضوح مشاهده مىكنيم.
- إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ...
لغت: مَسّ: رسيدن. نُدٰاوِلُ (دَوَلَ): به گردش در مىآوريم، مىچرخانيم. قَرْحْ: زخم، آسيب جنگ و سلاح.
يعنى اگر بر شما زخمى وارد شد، آنها نيز در جنگ بدر زخمها خوردند و كشته و اسير دادند ولى از پاى ننشستند و براى جبران شكست خود، جنگ احد را ترتيب دادند؛ پس شما هم مأيوس نباشيد و در صدد