61جبران اين شكست برآييد. اين يك سنّت الهى است كه زندگى انسان توأم با پيروزىها و شكستها باشد. بنابراين، بايد عوامل آن را شناخت و از سنّت الهى استفاده كرد. خداوند اين فراز و فرودها را در ميان مردم به گردش در مىآورد تا در اين آزمايش، افرادى كه واقعاً ايمان آوردهاند شناخته شوند؛ «وَ تِلْكَ الْأَيّٰامُ نُدٰاوِلُهٰا بَيْنَ النّٰاسِ وَ لِيَعْلَمَ اللّٰهُ الَّذِينَ آمَنُوا...» . و خدا از ميان شما قربانيانى بگيرد تا قدر اين آيين را كه با خون به دست آورده و حفظ كردهايد بدانيد و آن را ارزان از كف ندهيد؛ «يَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدٰاءَ وَ اللّٰهُ لاٰ يُحِبُّ الظّٰالِمِينَ » .
- وَ لِيُمَحِّصَ اللّٰهُ الَّذِينَ آمَنُوا...
لغت: يُمَحِّصُ (مَحْصْ): از عيوب و ناخالصىها خالص مىگرداند.
يَمْحَقُ (مَحْقْ): مىكاهد، كم مىكند. مَحْقْ: كاهش تدريجى.
يعنى خداوند مىخواهد با اين شكست يا هر محروميّت ديگرى، انسانها را امتحان كند تا هم مؤمن را از كافر جدا سازد و هم ايمان آنها را از ناخالصىهاى ضعف و كفر و نفاق و تزلزل جدا گرداند. 1
اين آيه مىفرمايد: يكى از نتايج جنگ احد، روشن شدن نقاط ضعف و عيوب نفسانى شما بود تا در صدد برطرف كردن آن برآييد و در آينده، اين تلخىها تكرار نشود. شكستها و محروميّتها مىتواند نقطۀ عطف حركتها و ترقّىهاى انسان شود.
- «وَ يَمْحَقَ الْكٰافِرِينَ » ؛
«و تا به تدريج كافران را از صفحۀ روزگار برچيند.»