94
اَللّٰهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرٰامِ » و اين تذكّر به پاس نعمت هدايت الهى است.
«وَ اذْكُرُوهُ كَمٰا هَدٰاكُمْ ». اگر هدايت الهى نبود شما نيز همانند ميليونها انسان كه در برابر غير خدا خاضعند و به دامالحاد افتادهاند، گرفتار ضلالت مىشديد. اگر مكتب توحيد، بشريت را تغذيه نكند، پيشرفت علم مادّى ارزشهاى بشريت را به دست نسيان مىسپارد.
يكى از برترين رسالتهاى مناسك حج و سرزمين حرمين، نشر معارف توحيدى است. ميليونها نفر بت مىپرستند، آنطورى كه در صدر اسلام در برابر بت خاشع بودند و چون اگر چه بت پرستى مكتبى پايدار نيست. و پيشرفت علم، بساط بت و بتپرستى را برمىچيند ولى اگر سفرۀ توحيد گسترش نيابد اين خطر در آينده هست كه ميليونها انسان به دام الحاد و بىدينى بيفتند.
خداى سبحان وقتى مناسك حج را بازگو مىكند، همواره نام و ياد حق را مطرح كرده، مىفرمايد: وقتى از عرفات به مشعر آمديد، به ياد اين باشيد كه «خدا شما را هدايت كرد»، شكر هدايت خدا كنيد، و گرنه گرفتار ضلالت مىشويد، وقتى هم كه از مشعر به منى آمديد و مناسكتان را انجام داديد و فراغتى پيدا كرديد، مانند افراد زمان جاهليّت، به مفاخر قومى نپردازيد، بلكه مانند مردان الهى به ياد حق باشيد. شبهاى منى شب درس است، آنچنان نباشيد كه در زير خيمهها محفل انس بسازيد و يا وقت خود را مصرف تهيۀ زاد راه طبيعت كنيد.
فرمود: «فَإِذٰا قَضَيْتُمْ مَنٰاسِكَكُمْ ...» وقتى مناسك منى را انجام داديد، يعنى قربانى و حلق رأس كرديد، و اين «جمال صورى» را در پيشگاه «جمال معنا» به خاك ريختيد و از احرام در آمديد، فراغت داريد پس