178قيام و خروج مختار در سال 66هجرى در كوفه بود.
جنايتها و فجايع «حجّاج بن يوسف ثقفى» و كشتارهايش، زندانهايش و قلع و قمع آلعلى توسط او در كوفه بوده است.
دستگيرى و شهادت پاكان و دليرانى همچون «قنبر»، غلام على(ع)، «كميل بن زياد»، «سعيد بن جبير» بهدست حجّاج خونآشام، بر پيشانى كوفه نوشته شده است.
كوفه، شاهد خروج و قيام «زيد بن على بن الحسين» بود، كه پس از آن نهضت مقدس، در «كُناسة» كوفه، سر به دار شد و به شهادت رسيد.
قيامهاى سادات طباطبايى از اولاد امامحسنمجتبى(ع) در نيمۀ قرن دوم هجرى، در تاريخ كوفه ثبت شده است.
قيام «ابنطباطبايى علوى» و «ابىالسرايا» در زمان مأمون و نيز شورشهاى قرمطيان در كوفه بوده است.
در كوفه، صدها شهيد از فرزندان فاطمه و آلعلى(ع) مدفونند.
قبر بزرگانى چون كميل، خبّاب بن ارت، اخنف بن قيس، سهل بن حنيف انصارى و... بسيارى ديگر، در كوفه است كه برخى بىنشان و اثر است و بعضى، قبّه و بارگاهى دارد كه مورد زيارت شيعيان قرار مىگيرد. 1 اين چهرۀتاريخى كوفه است.
در كوفه، «مسجد كوفه»، از عظيمترين و مقدّسترين مساجد و قطعههاى روى زمين است كه بسيار فضيلت دارد و محلّ مسجد كوفه، بنا به روايت، خانۀ آدم و نوح، مصلاى ابراهيم و مصلاى حضرتِمهدى7 و محلّ عصاى موسى و شجرۀ يقطين و خاتم سليمان است و جايى است كه كشتى نوح از اينجا جريان يافته و قبر انبياء و مرسلين و اوصياء است. اينها چيزهايى است كه در روايات عنوان شده است. مسجد سهله، مسجد حضرتيونس، مسجد حنّانه، مسجد زيد بن صوحان و صعصعۀ بن صوحان نيز در كوفه است. 2