179حال كه مختصرى با كوفه و حادثهها و طوفانهايش و جباران و شهيدان و بزرگمردانش آشنا شديم، به «نجف» مىپردازيم كه قرارگاه اصلى ماست و مزار ابوتراب، خاتمالاوصياء و پيشواى پاكان در آنجاست.
شناسنامۀ «نجف»
در كنارۀ كوفه، در قديم دريايى بوده كه خشكيده است. بر كرانۀ آن دريا، سرزمين بلندى بوده كه مىگويند در طوفان نوح، كشتى نوح بر آن منطقه استقرار يافته است. آن سرزمين بلند را كه آب آن را فرا نمىگرفت و به كوفه وصل بود، «نجف» مىگفتهاند.
نجف، در كنار آن سراشيبى ژرف، واقع بوده كه قبلاً دريا بوده و بعداً خشك شده است و باغاتى را پديد آورده است. به اين منطقه، در زبان روايات و فرهنگ اهلبيت، «نجف»، «غَرىّ»، «مشهد» و «ظهرالكوفه» گفته شده است.
طبق روايات، نجف مهبط اولياى خدا و خانۀ هجرت انبيا و محلّ قرار كشتى نوح بوده، و اولاد نوح از اينجا پراكنده شدهاند و ابراهيم خليل در اين سرزمين زيسته است.
اميرالمؤمنين(ع) نگاهى به آن وادى مرتفع پشت كوفه (ظهرالكوفه) افكند و فرمود:
«چقدر منظرهات زيبا و ژرفاى درونت پاكيزه و معطّر است، خدايا قبر مرا در اين زمين قرار بده». 1
نخستين شهيد محراب و كشتۀ عدالت، اميرالمؤمنين(ع) در 21رمضان سال 40هجرى، در پى ضربت ناجوانمردانۀ «ابنملجم» به شهادت رسيد. نسبت به محلّ دفن، خود آن امام شهيد، دستور لازم را داده بود. فرزندان على(ع) آن حضرت را شبانه تشييع كردند و در بقعه و مرقد پاكش در نجف، به خاك سپردند. جايى كه كيلومترها بيرون از شهر كوفه بود. علّت دفن امام در نجف، براى آن بود كه قبرش مخفى باشد.