91
...فَإِذٰا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفٰاتٍ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرٰامِ ... . 1
«وقتىكه از عرفاتكوچ كرديد، خدا را در مشعر الحرام ياد كنيد.»
نويسندۀ كتاب «لسان التنزيل» نوشته است: 2 «الإفاضه» به معناى «به انبوهى بازگرديدن» است. و «فاذا افضتم»؛ يعنى «چون به انبوهى بازگرديد.»
ابوبكر عتيق سورآبادى هم نوشته است: 3 «چون به هم بازگردند از عرفات سوىِ مُزدلفه و آن شبانگاه باشد كه از عرفات به مزدلفه در آيند.»
معناىِ لغوى «افاضه»
ابن عربى مىنويسد: 4 در لغتِ «افاضه» حركتِ سريع است و افزوده است: خداوند در قرآن، وقتِ افاضه و حركتِ دسته جمعى از عرفات را مشخّص نكرده، ليكن پيامبر خدا صلى الله عليه و آله آن را با عملِ خود بيان كرده است و آن حضرت در عرفات: « وَقَفَ حتّى غربت الشمس قليلاً وذهبت الصفرة وغاب القُرص». 5
بيضاوى در تفسير خود ذيلِ فَإِذٰا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفٰاتٍ نوشته است: