90
نشايدكه گفتندىآن سفر خالصاً خداىراست و در آن سفر، طالب دنيا نشايد و تجارت را شأنِ مزدوران و جمّالان و حمّالان مىدانستند.»
نويسندۀ كتاب «اقصىالبيان» هم نوشته است: 1 در جاهليّت تجارت در وقت حج روا نبود ولى اسلام آن را روا شمرد البته با توجه به دستور ...لاٰ فُسُوقَ وَ لاٰ جِدٰالَ فِي الْحَجِّ كه با «لا»ى نفى جنس گفته شده است. و افزوده است كه جملۀ «أَنْ تَبْتَغُوا» در عبارت لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنٰاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلاً... در محلّ نصب است، بنابه تقدير «فى» و به اصطلاح منصوب به نزع خافض است و اصلِ آن چنين بوده است: ليس عليكم جناح في أن تبتغوا فضلا... .
جصّاص در بحث از آيۀ مزبور نوشته است، 2 عربها پس از اسلام، به قياس دورۀ جاهلى، در هنگام حج، تجارت را رها كردند، تا اين كه آيۀ مزبور نازل شد و تجارت را در هنگام حج روا شمرد. جصّاص استدلال كرده به اين كه در آيۀ 28 سورۀ حج لِيَشْهَدُوا مَنٰافِعَ لَهُمْ... منافع عام است و شامل منافع دنياوى و اخروى مىشود و تخصيص ندارد، با توجّه به اين كه آيۀ ...وَ أَحَلَّ اللّٰهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبٰا... 3 نيز عام است و حُجّاج را مستثنى نكرده است و دلالت مىكند بر اين كه، حجّ مانع تجارت نمىباشد.