135سال حديبيّه، پيامبر صلى الله عليه و آله را.

دربارۀ «مسجد الحرام» كه در آيه هست: إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللّٰهِ وَ الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ ، بعضى گفته‌اند: منظور مسجد الحرام است، به دليل آن كه ظاهر قرآن، بر اين معنى دلالت مى‌كند و بعضى هم عقيده دارند كه تمامِ حرم منظور نظر است؛ زيرا مشركان، پيامبر صلى الله عليه و آله را در سال حديبيّه، از حرَم منع كردند و پيامبر در خارج نزول كرد. ¹

آيۀ 25 سورۀ فتح هم، ناظر به همين معنى است:

هُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ ... ، يعنى منظور تمام مكّه است و اين گفته را آيۀ 1 سورةالاسراء (اسرىٰ) سُبْحٰانَ الَّذِي أَسْرىٰ بِعَبْدِهِ لَيْلاً مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى ... تأييد مى‌كند؛ زيرا مى‌دانيم كه اسراء از مكّه بوده، چون پيامبر صلى الله عليه و آله ، در خانۀ خديجه و يا خانۀ امّ هانى و يا شِعب بوده است. ²

در بحث از «...سَوٰاءً الْعٰاكِفُ فِيهِ وَ الْبٰادِ...» ³ بعضى كلمۀ «سَواء» را مرفوع خوانده‌اند، بنابراين كه خبر مقدّم است؛ يعنى «العاكِفُ و البادى