44« [ حج‌گزار] بايد به سوى خداى تعالى توبه كند، توبه‌اى خالص و مظلمه‌هايى كه از مردم بر گردن اوست رد كند و ذمّه خود را پاك سازد و دل از همۀ علايق بركند و متوجّه خدا شود و تصوّر كند كه از اين سفر برنخواهد گشت...». ¹

چون غسل كردى تن به آب توبه شستى؟

(الهى قمشه‌اى)

سهل بن عبداللّٰه گفته است: «اوّل چيزى كه [ حج‌گزار] را لازم آيد، توبه است و آن ندامت است و شهوات از دل بركندن و از حركات مذمومه، به حركات محموده نقل كردن». ²

خانه‌آسا كعبۀ دل را بپرداز از بتان تا نهندت راستان بر آستان روى نياز

(جامى)

رشيدالدّين ميبدى، اشارات جالبى دربارۀ حج و توبه دارد. بدين مضمون كه: در اَلْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومٰاتٌ حاء، اشارت است به حلم خداوند با رهيكان خود. جيم اشارت است به جرم بندگان و آلودگى ايشان،