43«توبه نه چنين خرد بضاعتى است كه هر كسى قدر آن بداند. توبه نجات مردان است، و حيات دل و پرورش جان است، و پل آخرت و تخم مودّت است، و راحت روح است، و سرور مؤمن است، و شفاى درد گناهان است، و مرهم ريش دردمندان است، و حبل افتادگان است، و دليل گمشدگان است، و نور بصيرت روندگان است، و مفتاح سمع مستمعان است، و صدق نطق ناطقان است، و قدم استقامت مستقيمان است و...». ¹

پس در سلوك عرفانى حج، يكى از گام‌هاى مهم «توبه» است و البته بايد آن را با شرايط و آداب مخصوص خود به جاى آورد. در اين مورد عارف نامى بهارى همدانى رحمه الله گويد:

« [ حج‌گزار] بايد تهيّه حضور ببيند از براى مجلس روحانيين، با به جا آوردن يك توبۀ درستى، با جميع مقدمات كه از جملۀ آنهاست رد حقوق چه از قبيل ماليه باشد - مثل خمس و ردّ مظالم و كفارات و غيرها - و يا از غيرماليّه باشد - مثل غيبت و اذيّت و هتك عرض و ساير جنايات بر غير - كه بايد استحلال از صاحبانش بنمايد، به آن تفاصيلى كه در محل خود مذكور است و خوب است بعد از اين مقدّمات، آن عمل توبۀ روز يكشنبه را كه در «منهاج العارفين» مسطور است، به جا بياورد و اگر پدر يا مادرى دارد، مهما امكن آنها را هم از خود راضى كند، تا پاك و پاكيزه از منزل در آيد؛ بلكه تمام علايق خود را جمع‌آورى نموده، شغل قلبى خود را از پشت سرش قطع نمايد، تا به تمام قلب رو به خداى خود كند». ²

عالم ربّانى مولى مهدى نراقى نيز گويد: