194«اينكه با علم سخن بگويند و از آنچه نمى‌دانند خوددارى كنند، در اين صورت، حق خدا را ادا كرده‌اند.»
از آداب علم و عالِم اين است كه هرگاه كسى به مسأله‌اى آگاهى نداشت، از آن سخن نگويد و چنين گمان نكند كه اظهار بى‌اطلاعى كردن لطمه به شخصيت اوست و بدون آگاهى لازم و باظن و گمان به پرسشى پاسخ دهد.
در سخن اميرالمؤمنين است كه:
«شما را به پنج چيز توصيه مى‌كنم كه اگر بر شتران راهوار بنشينيد و به جستجوى آن باشيد شايسته است؛ 1 . به غير خدا اميدوار نباشيد 2 . از غير گناه خود هراسان نباشيد 3 . اگر از شما چيزى مى‌پرسند كه نمى‌دانيد حيا نكنيد 4 . از اينكه اظهار بى‌اطلاعى كنيد و از ياد گرفتن آنچه نمى‌دانيد خجالت نكشيد 5 . بر شما باد صبر، كه آن، براى ايمان، مانند سر است براى تن.» 1
در اينجا شايسته است دو نكته ياد آورى شود:
1 . مبلّغان و روحانيون، در تبليغات حج، علاوه بر اطلاعات فقهى و آگاهى به مناسك و مسائل شرعى، كه براى وى ضرورى است و بدون آن انجام به اين مسؤوليت سنگين عملى نخواهد بود، اطلاعات عمومى ديگرى نيز الزامى است؛ مانند: تاريخ اسلام، زندگانى پيامبر صلى الله عليه و آله و ائمه عليهم السلام ، تاريخ عربستان و وضع موجود آن، اماكن تاريخى مكه و مدينه،