84همين درجه از عرفان و حقشناسى است كه پى به واقعيت مخلوقى خود ببرد و سر به آستان خالق بگذارد و تسليم بى چون و چراى فٰاطِرِ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ 1 گردد و بالمآل، از جميع سعادات و لذّات جاودان، برخوردار شود.
اين مطلب كه روشن شد، اينك به بحث اصلى خود بر مىگرديم كه گفتيم در باب حجّ و مناسك آن نيز دستوراتى داده شده و اعمال و وظايفى مقرّر گرديده كه از نظر بارز ساختن اخلاص و تسليم بندگان خدا، عاملى بسيار قوىّ و ميزانى فوق العاده دقيق است، و يكى از امتيازات عبادت حج، نسبت به ساير عبادات، همين است كه جنبۀ تعبّد، در آن روشنتر است و رمز عبوديّت در خلال امتثال آن اوامر بهتانگيز، ظهور بيشترى دارد. به همين جهت در رجم شيطان رجيم و سركوب ساختن وسوسۀ آن لعين، بسيار مؤثر است؛ زيرا تمام همّت آن راندهشدۀ پليد اين است كه با ايجاد شك و القاى شبهات گوناگون در ذهن آدميان، بندگان را از اطاعت امر خدا، باز دارد و مانند خودش مطرود از رحمت حق سازد. بنابراين از راههاى مختلف، در دلها وسوسه مىافكند و افكار را مشوّش و تصميمات را سست مىكند.
اينجاست كه بندۀ بااخلاص و عبد مطيع، با نور ايمان و الهام خدا، به خود مىآيد و مىفهمد كه دزد غارتگر، شيطان، به طمع ربودن گوهر ايمان، سر راهش آمده و در بيابان منىٰ قصد چپاول دارد. پس بىدرنگ، دستبهكار دفع و طرد او مىشود و آن وسواس ناپاك را از فضاى قلب خود مىراند.
إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذٰا مَسَّهُمْ طٰائِفٌ مِنَ الشَّيْطٰانِ تَذَكَّرُوا فَإِذٰا هُمْ مُبْصِرُونَ. 2
«پرهيزگاران هنگامى كه گرفتار وسوسههاى شيطان شوند، به ياد خدا و پاداش و كيفر او مىافتند، و در پرتو ياد او، راه حق را مىبينند و ناگهان بينا مىگردند.»
آرى، مؤمن با هوش و ذكاوت، در همان جا به مبارزه با شيطان بر مىخيزد و با سنگ اخلاص و تسليم، بر سر و مغز آن دشمن ديرين آدم و آدمزادگان مىكوبد و بينى