72كفر و الحاد و خباثت، توأم با بىپروايى و وقاحت، در قالب الفاظى مسجّع و عباراتى به ظاهر، فريبنده و گيرا، در آن محضر پاك و منوّر، علنى ساخت. تمام مناسك حج را به تمسخر گرفت و به مقام مقدس حجّاج و زوّار عالىقدر بيت معظّم اهانت كرد و با بىحيايى تمام گفت:
«إلى كم تدوسون هذا البيدر و تلوذون بهذا الحجر و تعبدون هذا البيت المرفوع بالطوب و المدر و تهرولون حوله هرولة البعير إذا نفر من فكر في هذا أو قدر علم أن هذا فعل أسسه غير حكيم و لا ذي نظر فقل فإنك رأس هذا الأمر و سنامه و أبوك أسه و نظامه ». 1
«تا كى شما اين خرمن را مىكوبيد و به اين سنگ پناهنده مىشويد و اين خانۀ از سنگ و گل برافراشته را مىپرستيد و همچون شتران رميده بر گرد آن جست و خيز مىكنيد؟ هركس در اين برنامه و تشريفات اين خانه بينديشد مىفهمد كه، اين كارى است كه دستوردهندهاش خالى از حكمت و رأى و بينش بوده است. پس جوابم را بده كه تو در رأس اين امر، واقع شدهاى و شخصيت برجستۀ اين قومى، و پدرت بنيانگذار اين مسلك و نگهدار آن بوده است.»
ملاحظه مىشود كه آنچه را مردم به اصطلاح روشنفكر، در مغزهاى خود مىپرورانند و احياناً به زبان و قلم مىآورند و در خيال خود، ابتكار فكرى به خرج مىدهند و اكتشاف نوينى به بازار تمدن عرضه مىكنند و پردههاى اوهام و خرافات را پاره كرده و شاهكار بديعى از تجدّد فكر و رشد عقل، از خود نشان مىدهند و ديگران را به ارتجاع و كهنهپرستى مىشناسند، روشنفكرنماى سيزده قرن پيش، ابن ابىالعوجا با بيانى داغ و مهيّج و الفاظى منظّم و مسجّع، خلاصه كرد و در حضور امام وقت و حجّت زمان، حضرت امام جعفر صادق عليه السلام ، ابراز كرد تا روشنفكران امروز، به فكر روشن خود ننازند و اينگونه ادراكات عالى (!) را، به غلط، محصول تمدّن و تكامل مغز بشر ندانند. و بدانند كه اين ياوهسرايىها، در هر زمان، معلول جهل و غرور و خودخواهى دستهاى معلوم الحال بوده و هست، و بلكه گوى سبقت در ميدان هذيانگويى و هتّاكى به