99
«زمان برگشت به همان طريق كه خداوند آن را آفريد ، در روزى كه آسمان و زمين را آفريد»
يعنى همانگونه كه در مدّت يك سال دوازده مرتبه هلال رؤيت مىشود ، سال هم دوازده ماه دارد نه بيشتر و اين چنين بود كه حج پس از آن، هميشه در وقت معيّنِ خود، با توجّه به سال قمرى انجام شده و مىشود و خواهد شد.
دهخدا به نقل از «كشّاف اصطلاحات الفنون» ذيل واژۀ «نسىء» مىنويسد:
«نسىء» بر وزن «فعيل»، در لغت به معناى تأخير است. برخى گفتهاند به معناى افزايش آمده است...
مؤلّف «فرهنگ اصطلاحات نجومى» به نقل از «تاريخ نجوم اسلامى»، ذيل واژۀ نسىء، با توجه به آيۀ 37 سورۀ توبه شرحى نوشته است. 1
وجه نامگذارى ماه ذى الحجه و بعض روزهاى مشهور
در وجه نامگذارى ماه ذى الحجّه مىنويسد: چون تازيان در آن ماه به حج و زيارت كعبه مىرفتند، آن ماه به اين نام خوانده شد. وى همچنين نوشته: چون روز هشتم ماه ذى الحجّه، خداوند چشمۀ زمزم را براى اسماعيل بيرون آورد، آن روز به روز «ترويه» نامبردار گشته است.
روز عرفه را بدان جهت «عرفه» گفتهاند كه در اين روز خداوند خلعت «خُلّت» بر ابراهيم عليه السلام پوشانيد و مردم در اين روز يكديگر را مىشناسند.
در ادامه مىنويسد: «ايّام تشريق» روزهاى يازدهم، دوازدهم و سيزدهم است و علّت نامگذارى اين ايام به تشريق آن است كه قربانى را تا طلوع آفتاب نمىكشند. 2
ابوريحان تغيير قبله از بيت المقدس به سوى كعبه را روز پانزدهم شعبان دانسته و گفته است: در آيۀ وَ مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ وَ إِنَّهُ لَلْحَقُّ مِنْ