98پرستش سنگها و قداست آنها متغيّر بوده است و اين طور نيست كه در هر زمان تنها يك شكل داشته باشد.
9 - آثار الباقيه
در صفحات پيشين دربارۀ «نسىء» توضيح مختصرى داديم. ابو ريحان بيرونى در كتاب «آثار الباقية عن القرون الخاويه» كه در قرن چهارم هجرى نوشته، با طرح بحثى تقريباً كافى، اين مطلب و چگونگى اعمال آن را بيان كرده و گفته است:
پيامبر صلى الله عليه و آله در حجّةالوداع آن را باطل اعلام كرد و حج را به صورت اوّليّۀ خودش برگرداند. بدين سبب است كه حجّةالوداع را «حجّ اقوم» نيز مىنامند. 1
«نسىء» عبارت بود از محاسبۀ اختلاف سالهاى شمسى با قمرى كه در هر سال به ده روز و بيست ساعت مىرسد. مجموع اين اختلاف زمان، هرگاه به يك ماه مىرسيد، آن را بر سال مىافزودند. توليت اين كار را «نسئه» از قبيلۀ كنانه به عهده داشته است. اين موضوع به صد سال پيش از اسلام مىرسد و اصل عمل از يهوديان ناشى شده است.
در حجة الوداع اين آيه بر پيامبر نازل شد كه:
إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيٰادَةٌ فِي الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِينَ كَفَرُوا يُحِلُّونَهُ عٰاماً وَ يُحَرِّمُونَهُ عٰاماً... 2
«نسىء (جابه جا كردن و تأخير ماههاى حرام) افزايشى در كفر (مشركان) است كه به واسطۀ آن كافران گمراه مىشوند، يك سال آن را حلال و سال ديگر آن را تحريم مىكنند...»
حضرت محمّد پس از نزول آيه ، در خطبهاى فرمود:
«إن الزمان قد استداره كهيئة يوم خلق الله السماوات و الأرض »