260دهد كه به دست خود چنين فرزندى را هلاك كنى ؟ ابراهيم را آتش غضب در اشتعال آمد، فرمود كه : اى مردود، در آن دم كه مرا در آتش مى‌افكندند، جبرئيل كه از مقرّبين درگاه الٰهى است به طريق آزمايش خواست كه عنان توكّل و زمام توسّل مرا از طريقۀ توجّه به حضرت دوست بگرداند، سخن او در دل من اثر نكرد، تو كه واپست ترين 1اين راهى مى‌خواهى كه مرا به وسوسه و تلبّس از راه بيرون برى ؟ هرگز نتوانى، به جلال ذوالجلال قسم اگر مرا از مشرق تا مغرب فرزند باشد، و فرمان الٰهى رسد كه همه را به دست خود قربان كن، همه را به تيغ بى دريغ مى‌كشم و هيچ باك ندارم، زيرا كه جز رضاى الٰهى و خوشنودى حضرت بارى مرادى در دل من نيست.
ابن عبّاس گفته كه : چون ابراهيم عليه السلام در مِنىٰ به جمرۀ اوّل رسيد شيطان آمد كه تعرّض كند هفت سنگ به وى انداخت و از آنجا به جمرۀ دوّم رفت، باز شيطان را ديد، هفت سنگ ديگر به وى انداخت، و چون به جمرۀ عقبه آمد آنجا نيز ظاهر شد هفت سنگ ديگر به وى انداخت، و به واسطۀ اين، رمى جمرات ثلث از جملۀ مناسك حجّ شد 2.
و چون از وسوسۀ خليل محروم شد، پيش اسماعيل آمد، گفت : يا اسماعيل، هيچ مى‌دانى كه خليل تو را كجا مى‌برد ؟ مى‌برد كه تو را بكشد، تو را تحمّل تيغ تيز نباشد، در اين با پدر منازعه كن و از پيش او بگريز. اسماعيل عليه السلام گفت : از اين بگذر، من سر از فرمان الٰهى برندارم، و رو نمى‌گردانم از امر پدر. ديگر باره مبالغه آغاز كرد، خليل عليه السلام مقدارى راه در پيش بود، اسماعيل نعره زد كه : اى پدر، اين پير گمراه مرا مى‌رنجاند، فرمود : اى فرزند، اين ابليس رو سياه است و بدترين سگان اين درگاه، سنگى چند بر او بزن. اسماعيل چند سنگ بسوى وى انداخت، آن لعين محروم ماند و منكوب و مخذول