259بدرستى كه من در خواب مى‌بينم كه تو را ذبح كنم، پس نگاه كن در اين كار كه چه مى‌بينى ؟ (فرموده‌اند كه اين كلام، نه بر وجه مشاوره است، زيرا كه در امور واجبۀ متحتّمه ¹ مشاوره كردن غير معقول است، بلكه بجهت آن بود كه تا معلوم كند اسماعيل عليه السلام در اين بليّۀ عظيمه ثبات قدم خواهد داشت يا آنكه جزع و بى طاقتى خواهد كرد)، اسماعيل عليه السلام چون اين كلام را از پدر خود شنيد از روى دلخوش و اطاعت گفت : اى پدر، بكن آنچه مأمور شده‌اى به آن، زود باشد كه مرا بيابى در اين امر، اگر خواهد خداى من، از صبركنندگان بر ذبح. كعب الأخبار گفته كه : ابليس از اين قضيّه مطّلع شد و با خود گفت كه : وقت آن است كه فكر نمايم تا بناى خاندان خلّت را براندازم، پس تأمّل كرد كه زنان را قوّت شكيبايى كمتر است و دل مادران به جانب فرزندان مايلتر، اوّله به وسوسۀ او پردازم. پس به صورت مرد پيرى ريش سفيد، نزد هاجر آمد و گفت : اى هاجر، هيچ مى‌دانى كه خليل، اسماعيل را كجا مى‌برد ؟ گفت :

بلى، به مهمانى دوست مى‌برد. ابليس گفت : اى غافل، او را مى‌برد تا قربانى كند. هاجر گفت : اى پير بى عقل، عجب از تو اگر ابليس نباشى، پدرى چون خليل و پسرى چون اسماعيل چگونه دلش روا دهد كه ميوۀ قلب خود را بر خاك هلاكت اندازد ؟ گفت :

مدّعاى او آن است كه خوابى ديده‌ام، و خدا او را امر فرموده كه فرزند خود را در راه او قربان كند. هاجر گفت : خليل دروغ نمى‌گويد، چون فرمان خدا صادر شده باشد هزار جان هاجر و فرزندانش فداى ربّ جليل باد. ابليس از هاجر نا اميد شد و نزد خليل آمد و گفت : يا ابراهيم، هزار جان فداى كمان ابروى اسماعيل باد، مى‌خواهى كه چنين فرزند را به خون خود خضاب كنى ؟ در اين باب تأمّل نما و در اين كار فكرى فرما. آن حضرت فهميد كه او شيطان است، تير استعاذه بر كمان لا حول نهاده به جانب او انداخت، آن لعين منزجر نشده گفت : يا ابراهيم، خواب تو شيطانى است و الّا چگونه خلّاق عالم كسى را ناحقّ به قتل فرزند امر نمايد ؟ ابراهيم عليه السلام گفت : تو شيطانى و تو را بر انبيا دستى نباشد، خواب من رحمانى است و امرى كه دوست فرموده مشتمل حكمتهاى بى نهايت است، و من غير از فرمانبردارى چاره‌اى ندارم. ابليس گفت : اى خليل، دلت چگونه روا