134
سيُّم همان خيمه كه جبرئيل براى آدم عليه السلام از بهشت آورد و نصب كرد در زمين كعبه، و عمود خيمه از ياقوت سرخ بود، پس نور آن عمود، جميع كوههاى مكّه و حوالى آن را روشن كرد و آن روشنى از هر طرف به قدر حرم ممتدّ شد؛ به اين سبب، حرم محترم شد از براى حرمت خيمه و عمود كه از بهشت بودند، و به اين سبب خداوند عالم حسنات را در حرم مضاعف گردانيد و گناه را نيز در آنجا مضاعف نمود. و طنابهاى خيمه را كه از اطراف آن كشيدند، به قدر مسجدالحرام بود 1.
ابن حاجب مالكى گفته كه : شناخته مىشود حرم با آن كه : چون سيل حلّ بسمت آن روَد، بايستد و داخل آن نشود 2. ازرقى گويد : معرّف حرم آن است كه سيلش داخل حرم نشود مگر از يك موضع نزد تَنعيم 3. ازرقى و ديگران به سندهاى بسيار روايت كردهاند كه ابراهيم عليه السلام ميلهاى 4 حرم را در اطراف آن نصب فرمود، و جبرئيل عليه السلام ميلها را به او نشان مىداد، پس رسولخدا صلى الله عليه و آله به تجديد آن ميلها امر فرمود، و بعد از آن، عمر و عثمان ميلها را تجديد نمودند 5 و تا حال آن ميلها ظاهرند و نشانههاى حدّ حرمند، و مجموع آنها چهار فرسخ در چهار فرسخ است 6.
و محى الدين شافعى گويد كه : حدّ حرم از سمت مدينه تا به تنعيم است نزد خانههاى نفار (به كسر نون قبل از فاء)، [ واقع در] يك فرسخى مكّه، و از سمت يمن، أضات لبن (به فتح الف قبل از معجمه، بر وزن قنات، به كسر لام و سكون موحّده)، و آن