340
پرسش 153
شيعيان اعتراف مىكنند كه يكى از برجستهترين علماى آنها ابنبابويه قمىاست؛ صاحب كتاب «من لا يحضره الفقيه». او در جايى ادعاى اجماع مىكند و در جاى ديگر ادعاى اجماع بر خلاف آن را مىكند.
چگونه مىتوان بر او اعتماد كرد؟
پاسخ
اوّلاً: گفتارى كه نقل كرده مربوط به ابن بابويه معروف به صدوق نيست، بلكه مربوط به شيخ طوسى است و مؤلف كتاب جناب طريحى مىگويد: شيخ در يك مسأله در جايى ادعاى اجماع بر حكمى كرده و در كتاب ديگر بر خلاف آن ادعاى اجماع كرده است.
ثانياً: افراد متبحّر مانند شيخ طوسى كه قريب پنجاه سال در درياى فقه به شناورى و تحقيق مشغولند چه بسا در برههاى از زمان به خاطر يك رشته اطلاعات ناقص تصور مىكنند كه فلان حكم اجماعى است ولى بر اثر مرور زمان و تكامل علم و دانش به خطاى خود پى برده و بر خلاف آن ادعاى اجماع مىكنند و اين كار از يك فرد غير معصوم امر بعيد نيست، چه اين كه اين نوع اختلاف در استنباط حكم شرعى ارتباطى به مسائل عقيدتى و كلامى ندارد.