99
چرا شيعيان به سه شرط انتخاب خليفه گردن نمىنهند؟
پرسش: در انتخاب خليفه اول سه شرط رعايت گرديده است كه عبارتند از: «اجماع مسلمين»، «سن» و «جهان ديده بودن» و نيز حديثى كه عمر نقل كرده كه «سلطنت و نبوت در يك خاندان جمع نمىشود». اين سه، شروط اصلى براى حقانيت خلافت بعد از پيغمبر است. زيرا از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله نقل شده است كه «امت من بر خطا (گمراهى و ضلالت) اجتماع نمىكنند 1». چرا شيعيان به اين حق گردن نمىنهند؟
پاسخ:
الف - اجماع:
با فرض صحت اين حديث، موارد زير قابل توجه است:
در اين حديث چون كلمه امت با «ياى متكلم» همراه شده، بدين معنا است كه عموم امت من، بر راه خطا و گمراهى نمىروند. يعنى هر گاه همه امت پيغمبر بر انجام كارى اتفاق نظر داشتند آن كار خطا نخواهد بود. اين مطلب يعنى «اجتماعِ بدون استثنا» به نتيجه خواهد رسيد، مورد قبول ما است. چون خداوند همواره در ميان امت، افرادى را قرار داده كه حق با آنها است و قادرند حق را تشخيص دهند و به آن عمل كنند. يعنى هميشه حجت و نماينده خدا در ميان آنها مىباشد و همراهى همه با هم به معناى همراهى بقيه با آنها است و بدين دليل از خطا رفتن امت جلوگيرى مىكنند. اما در عين حال به هيچ عنوان، اين حديث بر اين كه پيغمبر حق تعيين خلافت را از خود ساقط و به امت واگذار كرده باشد، دلالت ندارد. بنابراين همواره حق تعيين جانشين و خليفه از آن پيغمبر بوده و با اينگونه احاديث، اين حق ساقط نمىگردد.
بنابراين با اين فرض محال كه پيغمبر چنين حقى را به اجماع امت واگذار كرده