95 حتى يخرج من الحرم. ¹

كسى به من بدهكار بود كه مدت مديدى از من غايب شد. او را در حال طواف ديدم آيا تقاضاى مال و دَيْنم را بنمايم؟ حضرت فرمود: تقاضا مكن، حتى به او سلام نيز نكن كه مبادا خجل و شرمنده شود و او را نترسان.

معلوم مى‌شود كه امنيت هم براى حيوان است و هم براى انسان؛ چه در مسئله حدود و قصاص و چه در مسئله دين و قرض. البته كسانى كه در خود حرم هستند حسابشان جداست.

در «تفسير نورالثقلين» روايتى است كه از معصوم(ع) مى‌پرسد: اگر حيوانى اهلى وارد حرم شد، آيا مى‌توان آن را صيد كرد؟ فرمود: نه. ² بعضى ازاين‌روايات حمل بر حرمت و بعضى حمل بر كراهت مى‌شود.

توسعه مسجدالحرام

«بيت الله» اولين خانه‌اى است كه به عنوان معبد براى مردم ساخته شده، آن هم در سرزمين «غير ذى زرع»، اگر آبادانى در آنجا صورت گرفته، و بناهايى ساخته شده، حتماً بعد از كعبه بوده است؛ زيرا ابراهيم خليل(ع) به ذات اقدس اله، عرض كرد: (رَبَّنٰا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوٰادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ) (ابراهيم: 37). بعداً خانه‌هايى در اطراف كعبه ساخته شد تا به صورت «بلد» درآمد. پس در حقيقت بناهاى مجاور، حريم كعبه را غصب كرده‌اند و اگر توسعه لازم باشد، مى‌توان آنها را تخريب نموده، حرم را توسعه داد.

نقل شده است كه دستگاه حكومت عباسى، براى توسعه مسجدالحرام مجبور شد بعضى از خانه‌ها را تخريب كند. عده‌اى فكر مى‌كردند كه اين كار غاصبانه است. فقهاى اهل سنت هم فتوا دادند كه جايز نيست. ولى از امام ششم و ابى ابراهيم(عليهم السلام) استفتاء كردند ³ آنها همين جواب را دادند كه چون بيت‌الله اول بوده و بعد عده‌اى حريم آن را