66نهى در اينجا، در حرام و مكروه بودن، هر دو، به كار رفته است و به كار رفتن واژهاى، هم در معناى حقيقى و هم مجازى، در اخبار ما فراوان است.
اينكه يك واژه، مىتواند در بيش از يك مورد به كار رود، از مباحث مهم اصولى است. اصولىها بر اين نظريهاند كه بهكار بردن يك لفظ در بيش از يك معنا جايز نيست. 1
افزون بر اين، چنانكه اشاره خواهيم كرد، شخص پيامبر(ص) نصارا و يهود را از ورود به مسجدالنبى بازنداشته است و شواهدى از عصر پيامبر(ص) و امامان معصوم(عليهم السلام) خواهيم آورد كه آنان در مسجد با يهود و نصارا و حتى از دين برگشتگان، به گفتوگوى علمى پرداختهاند. بنابراين، اشكال مهم اين دو روايت، ضعف سند و دلالت آنهاست كه همين نيز، سبب عمل نكردن فقيهان به آن دو شده است.
حديث ديگرى كه گاه به آن استناد مىشود، اين فرموده رسول گرامى اسلام است:
«جَنِّبُوا مَسَاجِدَكُمُ النَّجَاسَةَ». 2علامه در تذكره آن را يكى از دليلها شمرده است: ولقوله(ع)
«جَنِّبُوا مَسَاجِدَكُمُ النَّجَاسَةَ».
به اين روايت هم نمىشود استناد كرد؛ زيرا:
نخست اينكه: سند اين روايت ضعيف است. در وسائل الشيعه چنين آمده است:
وَ رَوَى جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا فِي كُتُبِ الإِسْتِدْلالِ عَنِ النَّبِيِّ(ص) أَنَّهُ قَالَ: جَنِّبُوا مَسَاجِدَكُمُ النَّجَاسَةَ. 3
گروهى از اصحاب ما، در كتابهاى استدلالى خود، از پيامبر(ص) روايت كردهاند كه فرمود: «مساجد خود را از ناپاكى به دور داريد».
شيخ يوسف بحرانى نيز، اين حديث را ضعيف و درخور استناد ندانسته است.
دوم اينكه: روايت از نظر محتوا، اطلاق دارد: «مسجد بايد از آلودگى دور نگهداشته شود»؛ چه آلودگى سرايتكننده باشد و چه نباشد. به اين اطلاق، كسى عمل نكرده است؛ چراكه دستكم مشهور فقها برآنند كه بردن چيز نجس به مسجد، كه سبب آلوده