386ابنادريس نيز قائل به استحباب اقامه نماز ظهر در مكه براى حجاج شده و امام را استثنا كرده و مىگويد: «فانّ عليه أن يصلّي الظهر و العصر يوم التروية بمنى و يقيم بها إلى طلوع الشّمس استحباباً لا ايجاباً من يوم عرفة». 1
قاضى ابنبراج نيز در «مهذب» عبارتى شبيه عبارت ابن ادريس دارد: پس از افضل شمردن خروج از مكه پس از اقامه ظهر در روز هشتم ذىحجه، امام را استثنا كرده، مىگويد: «فانّ عليه أن يصلّي الظهر و العصر بمنى و يقيم بها إلى طلوع الشمس من يوم عرفة ثمّ يمضي إلى عرفات». 2
برخى از فقها نيز فقط مسئله باقىماندن امام در منا تا طلوع خورشيد را مطرح كردهاند و اصلاً متعرض مسئله حركت امام در روز ترويه قبل از ظهر و اقامه نماز در منا نشدهاند؛ مانند كيدرى در «اصباح الشيعه». 3
بنابراين، اجماعى در مسئله ثابت نيست و البته در كلمات فقها نيز چنين ادعايى به چشم نمىخورد؛ غير از صاحب جواهر كه بدان اشاره شد، غالباً مسئله را مشهور شمردهاند. ولى با بررسى اقوال روشن شد كه حتى ميان قدما شهرتى نيز ثابت نيست و تنها بين متأخرين شدت يافته است.
روايات مسئله
1. معاوية بن عمار از امام صادق(ع) نقل مىكند كه حضرت فرمود:
«عَلَى الإمام أن يصلّي الظهر يوم التروية بمسجد الخيف و يصلّي الظهر يوم النفر في المسجدالحرام». 4
لفظ
«عَلَى الإمام» ظهور در جعل تكليف الزامى بر اميرالحاج دارد؛ يعنى وظيفه امام است كه نماز ظهر را در روز ترويه در مسجد خيف بخواند. البته اين تعبير با وظيفه غيرالزامى و استحباب هم سازگار است؛ اگر روايات ديگرى كه ظهور بيشترى در وجوب دارند، نبود، نمىتوانستيم به اين روايت اكتفا كنيم؛ بهويژه كه روايات دال بر استحباب هم وجود دارد.