281منفعت، يعنى مودت و دوستى و مجامله با اهل سنت صورت گيرد، چنين تقيه‌اى انگيزه براى ارتكاب عمل حرام و يا ترك واجب نمى‌شود؛ زيرا مفهوم تقيه صادق نيست. بله، اين تقيه درخصوص نماز رواست به اينكه در مساجد آنان حاضر و براى مدارا و مجامله با اهل سنت، با آنان نماز بخواند بى‌آنكه بر ترك اين تقيه ترس از ضررى نسبت به خود و يا ديگران باشد. دليل اين مطلب اطلاق رواياتى است كه امر به اين عمل (خواندن نماز با آنها) مى‌كند؛ زيرا رواياتى كه دلالت دارد بر اينكه نماز با آنها در صف اول، مانند نماز پشت سر رسول‌الله(ص) مى‌باشد، مقيد به صورتى نيست كه ضرر بر ترك آن مترتب است. بلكه روشن شد كه حمل اين‌گونه روايات بر صورت ترس از ضرر، حمل بر فرد نادر است... و ظاهر اين روايات، ترغيب و حثّ بر اظهار موافقت با آنان در نماز و غير نماز، از اعمال با قدرت و اختيار است نه از روى ترس و تقيه. ¹

6. روايات معارض

در برابر ادله‌اى كه بر اعتبار و اجزاى عمل تقيه‌اى دلالت داشت، رواياتى هم وجود دارد كه بر مجزى نبودنِ آن دلالت دارد. براى تام و كامل شدن بحث، ناگزير از نقد و بررسى اين دسته از روايات هستيم.

روايت على بن يقطين

سألت أبا الحسن(ع) عن الرجل يصلّي خلف من لا يقتدي بصلاته والامام يجهر بالقرائة، قال اقرأ لنفسك وان لم تسمع نفسك، فلا بأس. ²

از امام رضا(ع) درباره مردى پرسيدم كه پشت سر كسى كه به او اقتدا نمى‌شود نماز مى‌خواند، درحالى‌كه امام جماعت قرائت را بلند مى‌خواند. حضرت فرمود: قرائت را براى خودت بخوان هرچند خودت نشنوى.

سند روايت صحيح است و اما دلالت ربطى به تقيه ندارد؛ زيرا راجع به امام جماعت فاسق شيعه است و مانند اين روايت بسيار است.