280از ما نيست. اين روايات فراوان است؛ از جمله:

قال سيّدنا الصادق (ع ) عليكم بالتقيّه فإنّه ليس منّا من لم يجعلها شعائره و دثاره مع من يأمنه لتكون سجيّة مع من يحذره . ¹

امام صادق(ع) مى‌فرمايد: «بر شما انجام تقيه لازم است؛ زيرا از ما نيست كسى كه تقيه را شعار و دثار ² خود با كسانى از آنها كه در امان است، قرار ندهد».

آيت‌الله خويى درباره اين دسته از روايات مى‌فرمايد:

رواياتى كه دلالت دارد «از ما نيست هركس تقيه را شعار و دثار خويش قرار ندهد»، ناگزير بايد بر تقيه مداراتى حمل شود؛ مانند حضور در مجالس آنان و شركت در نمازشان؛ زيرا در تقيه مداراتى ترس از ضرر شرط نيست و ممكن نيست اين‌گونه از روايات بر تقيه خوفى حمل گردد؛ چرا كه چنين تقيه‌اى مشروط به وجود ترس از ضرر است و پرواضح است، از كسى كه نسبت به او امان هست، ترس وجود ندارد. ³

با بيان آيت‌الله خويى دلالتِ روايت بر مدعا روشن مى‌گردد و نياز به توضيح بيشتر نيست. سند روايت نيز تمام است.

جمع‌بندى

طبق آنچه تا اينجا گفتيم، برخى از روايات در مورد تقيه مداراتى وارد شده و از نظر سند، جز برخى، بى‌اشكال‌اند و بيشتر آنها از نظر اصطلاح رجالى صحيح مى‌باشند و از نظر دلالت نيز بر لزوم رعايت تقيه دلالت دارند، و بى‌شك اين تقيه مداراتى است؛ زيرا حمل آنها بر تقيه خوفى وجهى ندارد؛ چون مورد آنها، بلكه صَريح برخى از آنها جايى است كه ترس هيچ‌گونه ضررى نمى‌رود.

دلالت اين روايات بر مدعا، نه‌تنها از نگاه حضرت امام خمينى(رحمه الله) تمام است، بلكه از نظر كسانى كه تقيه مداراتى را قبول ندارند، همانند آيت الله خويى(رحمه الله)، نيز پذيرفته شده است. ايشان در رابطه با دلالت اين روايات مى‌نويسد:

اگر در ترك تقيه ضررى بر جان خود و يا ديگرى مترتب نباشد، بلكه تقيه براى جلب