282 روايت فقه رضوى

ولا تصلّ خلف أحدٍ إلّاخلف رجلين أحدهما من تثق به وتدين بدينه وورعه، آخرٌ من تتّقي سيفه وسوطه وشرّه وبوائقه. ¹

پشت سر هيچ‌كس جز دو شخص نماز جماعت نخوان؛ يكى كسى كه به دين و پرهيزكارى او ايمان دارى و ديگرى كسى كه از شمشير و شلاق و شر و دشمنى او تقيه كنى.

دلالت روايت بر مدعا تمام است؛ زيرا امام جماعت در تقيه مداراتى نه مصداق شقّ اول است و نه مصداق شقّ دوم؛ چون گفته شد كه در تقيه مداراتى خوف از ضرر نيست تا از آن جهت تقيه محقق گردد. اما اشكال در سند روايت است؛ چون ثابت نشده است كتاب فقه رضوى كتاب روايى باشد تا تا بحث از اعتبار سند آن شود.

روايت دعائم الاسلام

عن أبي‌جعفر(ع) لا تصلّوا خلف ناصب ولا كرامة أن تخافوا على أنفسكم... ²

امام‌صادق(ع) مى‌فرمايد: پشت سر ناصبى و كرامتى نماز نخوانيد مگر اينكه ترس از جانتان داشته باشيد... .

دلالت روايت بر اينكه پشت سر ناصبى نبايد نماز خوانده شود مگر از باب تقيه خوفى تمام است؛ وليكن ربطى به بحث ما ندارد؛ زيرا اولا، ناصبى محكوم به كفر، بلكه از نظر برخى فقها نجس است و از موضوع تقيه مداراتى خارج مى‌باشد؛ ثانياً، ممكن است گفته شود اين روايت مخصوص روايات تقيه مداراتى است و نتيجه اين خواهد بود كه تقيه مداراتى در مورد ناصبى روا نيست؛ ثالثاً؛ اين روايت مرسله است و قابل اعتماد نيست.

روايت زراره

سألت أبا جعفر(ع) عن الصلاة خلف المخالفين، فقال: «ما هم عندي إلّابمنزله الجدر». ³