194اتمام مى‌دانند، اما شعارشان اتمام است؛ همان‌طور كه:
- حج تمتع را صحيح شمرده‌اند، ليكن شعارشان غير تمتع است.
- تكتف را مستحب شمرده‌اند، ليكن آن را از شعائر اهل سنت به حساب مى‌آورند.
- سجده بر خاك را مستحب مى‌دانند، اما آن را از شعائر شيعه مى‌شمارند.
و مانند اين موارد در فقه بسيار است به طورى‌كه برخى از مسائل، از شعائر اهل سنت است و با اينكه يك طرف را جايز مى‌دانند، اما آن طرف ديگر را از شعائر شيعه محسوب مى‌كنند. در مبحث ما هم شكسته خواندن را اجازه مى‌دهند، ولى آن را از شعائر شيعه مى‌شمارند. شيعيان در تمام اين موارد به دستور ائمه(عليهم السلام) به تقيه عمل كرده‌اند؛ چنان‌كه در روايتى آمده است: «اين اعمال را از شما قبول نمى‌كنند»؛ يعنى اهل سنت با اينكه تقصير را حلال مى‌دانند و گاهى خود نيز آن را انجام مى‌دهند، ولى از شما نمى‌پذيرند و آن را شعار شما مى‌دانند و چه‌بسا اگر آن عمل را انجام دهيد، مورد آزار و اذيت قرار بگيريد. چگونه مى‌شود كه اخبار دال بر تخيير با رجحان تمام - كه همان مذهب و نظر اهل سنت است - مذهب و رأى شيعه هم باشد؟! با اينكه در اخبار متواتر به ما رسيده است: «آنچه موافق عامه است، به جهت تقيه بوده و رشد و تعالى در مخالفت آن است».
خلاصه اينكه تمام خواندن از شعائر عامه و قصر خواندن از ويژگى‌هاى شيعه است و مبحث ما نيز مانند ساير مباحثى است كه ائمه تصريح كرده‌اند كه به خاطر حفظ خود و كيان تشيع، ما را به اختلاف انداخته‌اند [و سبب صدور روايات متعارض شده‌اند]. بنابراين، رعايت قاعده در شناخت روايات مخالف با اهل سنت از موافق، جاى هيچ شبهه‌اى را در انحصار حكم بر طبق نظر مرحوم صدوق؛ يعنى تعيّن قصر باقى نمى‌گذارد. 1
اشكالات تقيه‌اى شمردنِ روايات اتمام
اشكال نخست: بعضى از روايات 2، بر اين مورد حمل نمى‌شوند؛ يعنى رواياتى كه تمام خواندن را از امور مخذور و مخزون علم الهى شمرده‌اند، قابل حمل بر تقيه