112ديدگاه ما: ايستادن مأموم در كنار امام يا پشت سر او، تنها در يك جهت و يك سوى كعبه امكانپذير است. بنابراين نماز مأمومين حاضر در جهت مقابل، باطل است؛ چرا كه آنها رو درروى امام قرار مى‌گيرند و نمازشان باطل مى‌شود. 1
عبارت كسى كه تقابل مأموم و امام، نه جلوتر بودن مأموم را وجه اشكال مى‌داند، در حكم صريح است؛ چنان‌كه به صراحت مى‌گويد: «زيرا آنها در روبه‌روى امام قرار مى‌گيرند».
از آنچه نقل كرديم مشخص مى‌شود كه مشكل نماز دايره‌اى ريشه در دو چيز دارد:
الف) لزوم جلوتر بودن مأموم از امام در برخى موارد؛
ب) برابر هم قرار گرفتن امام و مأموم در برخى حالات.
از نوشته‌هاى شهيد اول در كتاب «البيان» چنين بر مى‌آيد كه وى جنبه نخست را مانع صحت نماز دايره‌اى مى‌داند و مى‌گويد: اگر نماز جماعت را به‌جا آورند، مى‌توانند به صورت دايره‌اى گرداگرد كعبه بايستند و نبايد فاصله مأموم با كعبه كمتر از فاصله امام با آن باشد.
همچنين از نوشته‌هاى وى در كتاب «دروس» نيز مشخص مى‌شود كه مانع را همان مانع ياد شده در «البيان» مى‌داند و مى‌گويد: نبايد مأموم با عقب خود، جلوتر از امام قرار گيرد و سجدگاه او اهميتى ندارد مگر در مورد آن دسته از مأمومين كه دايره‌وار پيرامون كعبه نماز مى‌گزارند؛ به‌گونه‌اى كه مأموم از امام به كعبه نزديك‌تر نيست. 2
وى در كتاب «الذكرى» نوشته است:
لو استطال صف المأمومين مع المشاهدة حتي خرج عن الكعبة بطلت صلاة الخارج لعدم أجزاء الجهة هنا و لو استداروا صحّ، للإجماع عليه عملا في كلّ الأعصار السالفة. نعم، يشترط أن لا يكون المأموم أقرب إلى الكعبة من الإمام. 3
اگر صف مأمومين با رعايت مسئله مشاهده، طولانى شود و تا خارج كعبه گسترش يابد نماز مأمومينِ حاضر در خارج كعبه باطل مى‌شود؛ چرا كه در اين حالت، جهت،