120در پاسخ به اين استدلال، مىگوييم:
اين آيه، دلالت بر عصمت و حجيت سنت پيامبر(ص) دارد و نگفته است كه صحابه، پيرو دستورها و احكام حضرت بودهاند؛ بهويژه آنكه ادلهاى برخلاف آن، وجود دارد.
- خداوند متعال مىفرمايد:
(وَ أَنَّ هٰذٰا صِرٰاطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لاٰ تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ ذٰلِكُمْ وَصّٰاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ) (انعام:153)
اين راه مستقيم من است؛ از آن پيروى كنيد و از راههاى پراكنده [و انحرافى]، پيروى نكنيد كه شما را از راه او، دور مىسازد! اين چيزى است كه خداوند شما را به آن سفارش مىكند؛ تا پرهيزكارى پيشه كنيد.
در پاسخ به اين استدلال، مىگوييم:
اين آيه نيز دلالت بر حجيت سنت صحابه ندارد؛ زيرا در آن اشاره نشده است كه تمام صحابه، از تمام فرمانهاى پيامبر(ص) پيروى نموده و به راههاى انحرافى، متمايل نشدهاند. بلكه از شواهدى استفاده مىشود برخى از آنان، دستورهاى حضرت را پيروى نكردند و به گمراهى افتادند.
- «عرباض بن ساريه» از رسول خدا(ص) نقل كرده است كه حضرت فرمود:
فعليكم بسنتي وسنة الخلفاء الراشدين المهديين، تمسكوا بها وعضّوا عليها بالنواجذ واياكم ومحدثات الأمور فانّ كل محدثة بدعة وكل بدعة ضلالة. 1
بر شما باد به سنت من و سنت خلفاى راشد هدايت شده؛ به آن تمسك كنيد و بر آن، چنگ زنيد و از وارد كردن مسائل جديد در دين بپرهيزيد؛ زيرا وارد كردن هر مسئلهاى در دين، بدعت و هر بدعتى، گمراهى است.
پاسخ
قبل از بررسى سند حديث، نكاتى را درباره آن، اشاره مىكنيم:
- مفاد اين حديث، با واقعيات خارجى بين صحابه، سازگارى ندارد؛ زيرا مشاهده مىكنيم كه بسيارى از آنان، با سنت ابوبكر و عمر مخالفت كردند؛ با اينكه اين افراد، نزد آنها از خلفاى راشد، به حساب مىآمدند. حتى خليفه دوم، در بسيارى از مسائل با خليفه اول، مخالفت كرد. اگر اين حديث، از رسول خدا(ص) رسيده بود، نبايد چنين مخالفتهايى مشاهده مىشد.
- مضمون اين حديث با تمام طرق آن، به «عرباض بن ساريه» مىرسد و در واقع، او تنها راوى حديث، به حساب مىآيد و همين نكته، به تنهايى، موجب شك و ترديد در صدور اين حديث است؛ زيرا آنگونه كه عرباض مىگويد، اين حديث، در مسجد و