105دانست.
بعد از پيامبر بزرگ اسلام(ص)، به سبب دورى مردم از اهل بيت(عليهم السلام)، به مرور زمان، ميان مسلمانان انحراف پديد آمد. قسمتى از عقايد و برنامههاى اسلامى، به غلط توجيه و تفسير گرديد و در اعمال و رفتار مسلمانان نيز سستى و ناتوانى، جلوهگر شد.
ديدگاههاى مختلف درباره تغيير در جامعه
عموم علماى اسلامى، به ضرورت تغيير و تحول در جامعه و بيدار كردن مردم از خواب غفلت و اجراى دستورهاى اسلام، معتقدند؛ گرچه در شيوه اجراى اين ضرورت و گستره آن، با يكديگر اختلافنظر دارند؛ برخى تغيير و تحول را محدود كردهاند و تنها به امر به معروف و نهى از منكر جمعى و فردى، آن هم به صورت زبانى، بسنده مىنمايند. برخى نيز دايره اين ضرورت را گسترده مىدانند و به دگرگونى كلى در جوامع اسلامى و شروع آن از حاكمان، معتقد مىباشند. اينگونه مصلحان، بر چند دستهاند؛ برخى معتقدند با ارتباط با حاكمان، مىتوان آنان را اصلاح كرد و در نتيجه، مىتوان به اصلاح جامعه رسيد. ولى برخى ديگر معتقدند كه بيشتر حاكمان اسلامى، ظالم و فاسقاند و اصلاح آنان، ممكن نيست. پس بايد با حاكمان مقابله كرد و عليه آنان، قيام نمود.
گفتنى است بين اين گروه از مصلحان جامعه نيز اصول و مبانى مختلفى وجود دارد كه برخى، به واقع نزديكتر بوده و با اجراى آنها، به موفقيت چشمگيرى رسيدهاند. برخى نيز در اجرا، شكست خورده يا برداشت نادرستى از آن، شده است. اينك ضمن اشاره به برخى از نظريههاى مطرح شده، آنها را با يكديگر مقايسه خواهيم كرد.
سيد قطب و لزوم تغيير در جامعه اسلامى
ضرورت اعاده حيثيت امت اسلامى
عموم انديشمندان اسلام، اتفاقنظر دارند كه اعاده حيثيت و اعتبار نخست امت اسلامى، لازم است.