160كنترل، و از تندروى‌هايش جلوگيرى كند. بنابراين در تاريخ آمده است كه او با واسطه‌گرى، هلاكوخان را از كشتن علماى اهل سنت باز مى‌داشت.

بدين جهت حتى ابن‌كثير با تعصبش، در اين قضيه و در انتساب حمله مغولان به بغداد و كشتن خليفه به خواجه‌نصير ترديد كرده است و در اين باره مى‌گويد:

ومن النّاسِ من يزعم أنّه أشار على هولاكو خان بقتل الخليفة فالله أعلم، وعندي أنّ هذا لا يصدر من عاقل ولا فاضل. وقد ذكره بعض البغاددة فأثنى عليه، وقال: كان عاقلاً فاضلاً كرِيم الأخلاقِ. ¹

... از ميان مردم افرادى هستند كه گمان كرده‌اند خواجه، به قتل خليفه به دست هلاكوخان اشاره كرده و خداوند داناتر است. ولى به نظر من اين كار توسط عاقل و فاضل صورت نمى‌گيرد، و برخى از علماى بغداد او را ياد كرده، ستوده و گفته‌اند: او مردى عاقل، فاضل و داراى اخلاقى كريم بود...

استاد ازهر شيخ «عبدالمتعال صعيدى» مى‌گويد:

استطاع نصيرالدين الطوسي ان يهزم بالعقل والعلم الدولة الطاغية الباغية، وان تنجح خططه في تحويل المغول من وثنيين الى مسلمين. ²

نصيرالدين طوسى توانست با عقل و علم، دولت طاغوتى و ظالم را شكست دهد و با تدبيرها و انديشه‌هايش توانست مغولان بت‌پرست را مسلمان نمايد.

م) علت واقعى كشته‌نشدن خواجه

بعد از آنكه قلاع الموت توسط هلاكوخان فتح شد، آنان خواجه نصيرالدين طوسى را كه به آن قلاع پناه برده بود، دستگير كرده و نزد هلاكو آوردند. او چون فهميد كه خواجه منجم و طبيب ماهرى است، او را در ركاب خود نگاه داشت و با خود به بغداد برد.