125جمله سخن خدا كه مىفرمايد: ( إِذٰا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آيٰاتُهُ زٰادَتْهُمْ إِيمٰاناً ). 1 در اينجا، اسناد ازدياد ايمان به آيات، مجاز عقلى است و علاقه آن سببيت مىباشد. در حقيقت آن كس كه ايمان را زياد مىكند، خود خداوند متعال است. يا در آيه ديگر ( يَوْماً يَجْعَلُ الْوِلْدٰانَ شِيباً ) 2 جعل به يوم، اسناد داده شده است؛ درحالىكه يوم، محل شيب است و جاعل حقيقى، خداوند است يا در آيه ديگرى خداوند مىفرمايد: ( وَ لاٰ يَغُوثَ وَ يَعُوقَ وَ نَسْراً * وَ قَدْ أَضَلُّوا كَثِيراً ) 3، اسناد گمراهى به بتها، مجاز عقلى است؛ زيرا آنها سبب حصول گمراهىاند و هدايتگر و گمراهكننده واقعى، خداوند به تنهايى است. اما در احاديث، به قدر قابل توجهى مجاز وجود دارد. 4
حسن سقاف، حقيقت مجاز را به تأويل بازمىگرداند و مىگويد:
با تأمل در تعريف تأويل مىيابيم كه همين نيز تعريف مجاز است. پس مجاز همان تأويل است. به همين علت، مشبهه و مجسمه تلاش كردهاند آن را انكار كنند؛ همچنانكه تأويل را منكر شدهاند.
سپس در ادامه مىنويسد:
بدان يكى از روشهاى سلف صالح، اثبات مجاز در لغت است و گمان نمىكنم عاقلى در اينباره شك داشته باشد. اين امام احمد است كه مجاز را ثابت مىداند و در بعضى از موارد گفته است كه