104تا ببينيد ما از آن، چه مىفهميم. پس قاعده مشهور «الكتاب و السنة بفهم سلف الامه»، به اجماع سلفِ امت و مهاجران و انصارى كه چنين شرطى ننمودهاند، باطل است و استدراك است بر آيه قرآن كه فقط به تحاكم كتاب و رسول امر مىكند.
بنابراين ابزار فهم، با تقليد از صحابى و تابعى تمام نمىشود. بلكه با نظر به آيات كتاب و احاديث صحيح و بازگشت به آثار و لغت عرب و هر چيزى كه ما را در فهم كمك كند، حاصل مىشود. البته فهم سلف مىتواند به عنوان يك مرجح استفاده شود؛ نه اينكه بر فهم سلف اكتفا كنيم درحالىكه قرآن ما را به تدبر و تفكر امر مىكند! 1
محقق برجسته اردنى، حسن سقاف، اشاره مىكند:
وهابيان ادعا مىكنند در فهم كتاب و سنت، توجه به فهمِ سلف، واجب است؛ در حقيقت فهم كتاب و سنت را دليل شرعى قلمداد مىكنند. اين درحالى است كه در كتاب و سنت، دليلى كه ما را به تعطيل كردن عقلمان امر كند، وجود ندارد. بلكه نصوصى شرعى بهصورت مستقيم ما را مخاطب قرار مىدهند؛ براى مثال آياتى كه با (يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا) شروع مىشود، معناى عامى دارد كه هم شامل سلف و هم خلف مىشود و هم متقدمان را دربرمىگيرد و هم متأخران را.
وى در ادامه بحث، به آيات و رواياتى استناد مىكند كه فهم و