75ايشان زندگى نمودهاند. دسته ديگر، همسرانى كه در عقد پيامبر(ص) بوده، ولى پيامبر(ص) با آنها رابطه زناشويى نداشته است. گروه ديگر، همسرانى كه پيامبر(ص) آنها را طلاق داده است؛ مثل مستعيذه 1 و زنى كه گفت اگر محمد(ص) پيامبر است، چرا ابراهيم فرزندش مُرد و زنى كه داراى عيب موجب فسخ عقد بود.
براى روشن شدن اينكه همسران، شامل كداميك از اين موارد مىباشند، لازم است اقوال علماى شيعه و اهل سنت و نيز روايات رسيده در مسئله را بررسى كنيم و سپس مقصود از «من بعده» تبيين شود كه مرجع ضمير، به بعد از وفات پيامبر(ص) بر مىگردد يا به بعد از ازدواج با پيامبر(ص) تا طلاق و فسخ را نيز شامل گردد.
ديدگاه علماى اهل سنت
ميان عالمان و فقيهان اهل سنت، در مورد اينكه حكم شامل چه گروهى از همسران پيامبر(ص) است، اختلاف ديدگاه وجود دارد كه به بيان آنها مىپردازيم:
1. درباره همسرانى كه تا زمان حيات پيامبر(ص) در عقد ايشان بودند و با ايشان زندگى نمودهاند، اتفاقنظر وجود دارد كه حكم «مادرى» دارند و بىشك از همسران پيامبر(ص) به حساب مىآيند و حكم حرمت عقد، بر آنها جارى است. 2
2. درباره زنهايى كه پيامبر(ص) آنها را طلاق داده يا فسخ عقد شده است، چند ديدگاه وجود دارد:
الف) اين گروه نيز تحت عموم «ازواجه» هستند و مشمول حكم حرمت عقد مىباشند. اين نظريه در احكام القرآن، از شافعى نقل شده است. 3 از ظاهر كلام