70همانند طواف كعبه، برگرد آن طواف مى‌كرد؛ اين عمل به دليل اعتقاد آنان به كعبه و حرم بود. آنان كعبه را محترم مى‌شمردند و آيين حج و عمره را به جا مى‌آوردند. پس از آن، رفته رفته اين عملِ آنان، تبديل به پرستش شد و آن‌ها آيين سابق خود را فراموش كردند و دين ابراهيم و اسماعيل(عليهما السلام) را دگرگون ساخته، بت پرست شدند. ¹

3 .علماى سلف

تنزيهى كه علماى سلف براى خدا قائل شدند، سبب انحراف ايشان از دين توحيدى گرديد. آن‌ها خدا را از هر چيزى منزّه مى‌شمردند و به مردم نيز مى‌آموختند. وقتى ديدند مردم قائل به تعطيل شدند، براى آن‌ها بتهايى ساخته، به پرده پوشاندند و با سجود خود، در مقابل آن‌ها تعظيم كردند تا به واسطه آن‌ها از خدايى كه بر آن‌ها غايب است ياد كنند. ²

4 .احترام به بزرگانى كه از دنيا مى رفتند

عامل ديگرى كه سبب انحراف از دين و پيدايش بت پرستى شد، احترامى بود كه براى بزرگان از اموات قائل مى‌شدند. وقتى يكى از آنان مى‌مرد، اقوامش به ياد وى مجسمه‌اى مى‌ساختند و يادش را گرامى مى‌داشتند و نسل آن‌ها، پس از سال‌ها گمان مى‌كردند كه اين‌ها خدايان آن‌ها هستند. ³

5 .امتيازخواهى‌هاى طايفه‌اى

اختلافات و امتيازخواهى قبيله‌اى در ميان اعراب، سهم بزرگى در ترويج پيدايش مناسك حج و انحرافات اعتقادى داشته است. استمرار جنگ و درگيرى ميان قبايل، سبب پيدايش فرهنگى شدكه مهمترين نمودش جدا كردن قبايل از يكديگر بود. بر پايه اين فرهنگ، قبايل سعى داشتند هر شرافت و افتخارى را از آنِ خود بدانند و قبيله مقابل را از بين ببرند. كم كم اين اختلافات تا آنجا گسترش يافت كه توحيد را در معرض دگرگونى