67از نگاه قرآن كريم اين نكته قطعى است كه ابراهيم به مكه آمد و كعبه را تجديد بنا كرد و اين يادگار و مرام او است و از آنجا كه فرزندش اسماعيل از قبيله جُرهم (كه نخستين ساكنان مكه، پس از هاجر و اسماعيل بودهاند) همسر برگزيد و فرزندان اسماعيل خدمات فراوانى به اعراب كردند، عربها براى مكه احترامى ويژه قائل شدند و پيرو دين ابراهيم(ع) گرديدند.
حتى ملّتهاى ديگر؛ مانند هندىها و صابئىها از ايرانيان و نيز كلدانيان و يهود و نصارى احترام كعبه را داشتند، 1 تا آنجا كه ايرانيان معتقد بودند روح هرمز در كعبه حلول كرده است!
حج، يعنى قصد و آهنگ اماكن مقدس و اين عمل از دير زمان در ميان اقوام سامى رايج و جزو شعائر بوده است و كلمه «حجاز» لغتى سامى است 2 و در ميان عرب نيز مرسوم بوده است.
طبق نوشته كلبى: قبيله «ازد» براى حج به مكه مىرفتند و قريش به قصد زيارت بت عزّى حج مىگزاردند و حج قبيله مذحج عبادت بت يغوث بوده و قبايل قضاعه و جذام و اعراب ساكن شام به محل قيصر حج مىكردند. 3
از امام صادق(ع) نقل شده كه فرمود: «دين پيشين عرب، به دليل وجود بعضى از سنتهاى ابراهيم؛ همچون ختنه، كفن و دفن ميت، ازدواج نكردن با محارم، حج بيتالله الحرام و چيزهاى ديگر، برتر از دين مجوس بوده است.» 4
«ابراهيم» و «كعبه» و مسائلى كه در ارتباط با شريعت ابراهيمى است، در يادگارهاى شعرى و غير شعرى عرب مشهود بوده است.
بنابراين، آنچه از نظر اعتقادى در اين شبه جزيره، پيشينه تاريخى دارد، اعتقاد به توحيد و عمل به مناسك حجّ ابراهيمى است، اما اين اعتقاد به مرور زمان به انحراف كشيده شد.