66بخش سوم و پايانى بعضى از انحرافاتى را كه در ارتباط با حج در عصر جاهليت بوده، بيان كرده است. عناوين اين انحرافات كه هر كدام در قالب محورى مستقل مطرح شده‌اند، بدين قرارند: 1. موروثى شدن بعضى از مناصب؛ مانند سرپرستى حجاج، سقايت، كليد دارى و پرده دارى؛ 2. نخوردن غذاى غير اهل حرم؛ 3. تحريم چادرهاى غيرچرمى؛ 4. تأخير اوقات حج؛ 5. حرمت سرخ كردن؛ 6. امتيازخواهى در نصب حجر الأسود.

مقدمه

( إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنّٰاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبٰارَكاً وَ هُدىً لِلْعٰالَمِينَ ). ¹

كعبه نخستين خانه‌اى است كه براى عبادت مردم بنا شد و اوّلين مركزى است كه مسلمانان را به خود فرا خواند.

واژه ( لِلنّٰاسِ ) دلالت بر همگانى بودن اين خانه دارد و بدين معنا است كه مخصوص گروه و قوم خاصى نيست.

و تعبير از پايگاهِ كعبه به «بكّه» كه به معناى «ازدحام و تراكم جمعيت» است، نشان مى‌دهد كعبه، محورى است كه مردمان، از هر سوى عالم، در گستره زمان، به آنجا مى‌آيند و بر اثر انبوهى و ازدحام جمعيت، به «بكّه» شهرت يافت.

هنگاميكه كعبه قبله رسمى مسلمانان شد، يهوديان بر آشفتند كه: چگونه عنوان قبله از بيت المقدس به كعبه انتقال يافت؟! وحى آمد كه: پيشينه كعبه بيش از ديگر بناهاى عبادى است و كعبه نخستين خانه براى عبادت بندگان خدا است ² و اينجا بود كه باور و اعتقاد به حج و عمل به مناسك آن، در تمام ادوار تاريخ پيچيد تا آنجا كه تاريخِ سال‌ها را با معيار حج تعيين مى‌كردند، همانطوركه در آيات شريف قرآن، در ماجراى حضرت موسى و شعيب(ع) از «هشت سال» به «هشت حج» تعبير شده است؛ ( عَلىٰ أَنْ تَأْجُرَنِي ثَمٰانِيَ حِجَجٍ ). ³