31و براى جلب خشنودى خدايان و احتراز از خشم آنها بدانها تقرّب مىجويند. كاهنان به زائران هياكل و معابد توصيه مىكنند كه با دقت مراسم و آداب دينى را انجام دهند و به اين منظور در اعياد سالانه و غير آن، حضور به هم رسانند و هر گاه در يكى از اين آداب دينى خطايى رخ دهد، واجب است آن را اعاده كنند حتى اگر سى بار آن عمل تكرار شود. 1
مهمترين اين آداب قربانى كردن است كه در يكى از اعياد به نام عيد خوك و گوسفند و گاو انجام مىشود. آنها عقيده دارند كه هرگاه صيغهاى خاص بر قربانى خوانده شود به آن خدايى تعلّق خواهد داشت كه به نام او قربانى شده و بدين ترتيب قربانى براى خدايان صورت مىپذيرد ...
روميان محل ديگرى نيز براى حج برگزيدهاند و آن خداى ماه به نام «ديانا» مىباشد. ديانا به زعم آنها، روح درختى است كه از اريسا آوردهاند، آنگاه كه اين اقليم در برابر حكومت رم تسليم شد! در نزديكى اريسا درياچهاى است به نام «نيمى» و بيشه انبوهى كه در آن زيارتگاه قرار دارد و ملجأ زائران و حجگزاران مىباشد. آداب دينى روميان تا قرن دوم ميلادى ادامه داشته و از آن پس روم مسيحى اشكال و انواع ديگرى از حج را متداول ساخته كه در بحث حج و مسيحيت خواهد آمد.
حج در تمدن هند
آيينهاى هند را به لحاظ كثرت ساكنان و اديان متعدد آن، نمىتوان احصاء كرد. هند مانند مصر يا بابل يا روم نيست بلكه يك قاره است كه آيينهاى بىشمارى از بتپرستى و بربريت گرفته تا آيينهاى روحانى تعالى در اين كشور وجود دارد.
هندوها نيز مانند ديگر ملل، اعياد سالانه دارند. بعضى از اين اعياد با آداب زيارت و احترام به معبد يا ضريح يا بناى ويژهاى همراه است كه مىتوان آن را چيزى شبيه حج به مفهوم لغوى آن برشمرد.