67
فصل سوم: شرايط راوى
كيفيت سند، بهلحاظ ويژگى راويان آن، از ملاكهاى مهم پذيرش روايت نزد انديشمندان حديث و رجال است. راويان، هنگام دريافت و نقل احاديث، بايد شرايطى داشته باشند كه اجتماع آن شرايط، موجب اطمينان به صحت نقل آنان و احتجاج به رواياتشان مىشود. ازاينرو بحث شروط راوى، نزد حديثپژوهان جايگاه ويژهاى دارد. مراد از شروط راوى، صفات و خصوصياتى است كه بايد راويان، در مرحله تحمل يا اداى آن، بدان متصف باشند، تا روايت آنها در شمار روايات مقبول جاى گيرد.
از نمونههاى اين شروط، «عدالت» و «ضبط» راوى مىباشد. اين دو صفت، از اوصافى است كه پذيرفتن روايت، بستگى به وجود آن دارد؛ زيرا راوى، غالباً از چهار حالت خارج نيست: يا هر دو صفت عدالت و ضبط را دارد، يا هر دو صفت در راوى منتفى است، يا اينكه عدالت وجود دارد اما ضبط منتفى است، يا ضبط وجود دارد و عدالت منتفى است. بديهى است در صورت اول، روايت در بالاترين درجه از صحت مىباشد. اما در صورت دوم، روايت از درجه اعتبار ساقط مىشود و موجب طعن در راوى مىگردد. در صورت سوم، بهعلت وجود عدالت در راوى، روايت قبول مىشود؛ ولى بدان عمل نمىشود، تا اينكه شاهدى ديگر براى اين روايت پيدا شود. در صورت چهارم، روايت پذيرفته مىشود؛ اما حتى در درجه «حسن» نيز به شمار نمىآيد، بلكه