133قرآن در دو جا از كعبه با عنوان «بيت عتيق» نام برده است:

- ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ وَ لْيُوفُوا نُذُورَهُمْ وَ لْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ (حج: 29)

سپس بايد آلودگى‌هايشان را برطرف سازند؛ و به نذرهاى خود وفا كنند؛ و بر گرد خانه گرامى كعبه، طواف كنند.

- لَكُمْ فِيهٰا مَنٰافِعُ إِلىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ مَحِلُّهٰا إِلَى الْبَيْتِ الْعَتِيقِ (حج: 33)

در آن (حيوانات قربانى)، منافعى براى شماست تا زمان معينى (روز ذبح آنها) سپس محل آن، خانه قديمى و گرامى [كعبه] است.

دليل توصيف كعبه به «عتيق» اين است كه خانه‌اى آزاد است؛ نظير ديگر مساجد نيست كه گاهى مِلكِ كسى باشد و گاهى مسجد ساخته شود. كعبه مالكى جز خدا نداشته است و ندارد:

«لا يملكهُ أحد ولم يملكه أحد». ¹

براى اينكه صفت آزادى و آزادگى در انسان نيز ظهور يابد، خداوند متعال اين خانه را آزاد معرفى كرد تا مردم با طواف بر گرد آن، آزادشدن و آزادگى را بياموزند، ملك كسى نشوند و بنده كسى نگردند؛ نه ملكِ مالكِ درون شود، نه ملكِ مالكِ بيرون.

يا رب، تو خواندى، آمديم