134
يارب ندايت را ز جان
خواستههاى نفسانى، انسان را مانند زنجيرى به خاكدان طبيعت بسته است. چنانچه آدمى بخواهد معناى آزادى را در درون خويش احساس كند و به مقام بندگى خداوند دست يابد، بايد از بند شهوات، تعلّقها و تمنيات رها شود. البته غلبه بر هواى نفس بسيار مشكل است. به تعبير قرآن كه از زبان همسر عزيز مصر مىگويد:
وَ مٰا أُبَرِّئُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَ لَأَمّٰارَةٌ بِالسُّوءِ إِلاّٰ مٰا رَحِمَ رَبِّي (يوسف: 53)
و من خودستايى نمىكنم و نفس خويش را از عيب و تقصير مبرّا نمىدانم؛ زيرا نفس امّاره، انسان را سخت به كارهاى زشت و ناروا وامىدارد، جز آنكه خداوند به لطف خاص خود آدمى را نگهدارد.
اگر انسان، زمام امورش را به هواى نفس و اميال غيرالهى بسپرد، حالتى از كفر و ناسپاسى با زشتترين چهرهها در او آشكار مىشود. ازاينرو پيامبر اكرم(ص) هشدار داد:
«ايَّاكُم وَالهَوى فَانَّ الهَوَى يُعْمي وَيُصِمُّ» 2؛ «از هواى نفس خود بر حذر باشيد؛ زيرا آدمى را نابينا و ناشنوا مىكند».
كسى كه اسير هواهاى نفسانى است، از شيرينى ايمان و لذتِ عبادت محروم است. على(ع) فرمود:
«كَيْفَ يَجِدُ لَذَّةَ العِبادَةِ مَنْ لا يَصُومُ