132آن گاه‌كه رو به جانب صفا دارد، سعى مى‌كند خود را تصفيه سازد و وقتى به سوى مروه مى‌رود، سعى مى‌كند مروّت و مردانگى به دست آورد؛ زيرا مروه، يادآور مروّت و مردانگى است و صفا، يادآور تصفيه و تهذيب روح. آرى، هريك از اينها سرّى دارند. سرّ سعى آن است كه انسان به صفا و مردانگى بار يابد و ديگر دست به سوى كار پست و ذليلانه دراز نكند.

در رمى جمرات، در حقيقت رمى‌كردن ديو درون و بيرون و راندن شيطان انس و جنّ مطرح است. تا انسان، فرشته خو نشود، شيطان از حريمش بيرون نمى‌رود و از گزند او مصون نيست. وجوب مناسك حج براى آن است كه انسان را فرشته‌خو سازد. در رمى جمرات، هرگونه اوصاف پليدى را از خود دور كند و پاك شود. در قربان گاه بر پايه تقوا قربانى كند، و... .

ج) قطع وابستگى‌ها و دل بستن به معبود يكتا

از ديگر روش‌هاى تربيتى حج، ايجاد حريت و آزادگى در وجود انسان است. هدف از كنگره جهانى حج، آزادشدن انسان از هرگونه وابستگى و رسيدن به مقام قرب خداوند است؛ چه اينكه خانه خدا به «عتيق» توصيف شده و طواف گرد خانه عتيق بايد سبب آزادى از بند بندگى غيرخدا شود. به گفته لسان‌الغيب حافظ شيرازى:

غلام همت آنم كه زير چرخ كبود