118زيارت كنيد و از آن مكانها جز با توبه و رهاشدن از گناه باز نگرديد.
همچنين امام باقر(ع) فرمودند:
مَنْ دَخَلَ هذَا الْبَيْتَ عارِفاً بِجَميعِ ما اوْجَبَهُ اللهُ عَلَيْهِ كانَ آمِناً في الآخِرَةِ مِنَ الْعَذابِ الدَّائِمِ. 1
هركس داخل اين خانه شود، و به همه آنچه خداوند بر او واجب فرموده است، آگاهى و شناخت داشته باشد، از عذاب هميشگى روز قيامت ايمن خواهد بود.
از دو حديث اخير استنباط مىشود كه معرفت به واقعيتهاى معنوى حج و درك راز و رمزهاى آن، گامى مهم در نيل به حقيقت حج است.
از سخنان معصومان(عليهم السلام) به دست مىآيد كه شناخت پروردگار متعال و معرفت به آموزههاى دين، هم هدف است و هم وسيلهاى براى رسيدن به هدف! زيرا از سويى مىبينيم كه اولياى الهى، حقيقت عبادت پروردگار را منوط به معرفت الله دانستهاند؛ چنانكه ابوحمزه ثمالى گويد: ابوجعفر (امام باقر)(ع) به من فرمود: «
إِنَّمَا يَعْبُدُ اللهَ مَنْ يَعْرِفُ الله» 2؛ «همانا كسى مىتواند خدا را بپرستد كه او را بشناسد...».
از سوى ديگر، نوعى ملازمه بين اعمال صالح (كه عبادت پروردگار مصداق اتم آن است) و معرفت پروردگار فرض شده.